..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Anlamak beenmenin balangcdr. -Spinoza
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Sanat ve Sanatlar > Ya Irmak




18 Eyll 2023
Byk airlerin iirleri Nasl Okunur?  
Ya Irmak
Geen haftasonu akam arkadalarla mahallemizin ay ocanda sohbet iin bir araya gelmitik. Yats namaz vakti yaklanca Hayati nan hocay grdk...


:AHI:
Geen haftasonu akam arkadalarla mahallemizin ay ocanda sohbet iin bir araya gelmitik. Yats namaz vakti yaklanca Hayati nan hocay grdk. Hobeten sonra aramzdaki komnist yoldamz Zeynel Abidin, Hayati Hocaya hitaben: Hep sa kesimin airlerini, yazarlarn okuyor ve divan edebiyatndan beyitlerle konumalar yapyorsunuz dedi. Hayati Hoca da; Sizce baka kimleri rnek vermeliyim deyince Zeynel; Belki Nazm Hikmet komnist olabilir ama onun iirlerinde vatan ve millet ile ilgili ok gzel msralar bulmak mmkn dedi.

Hayati Hoca glmsedi. Bir eyler syleyecekti ama ezan okundu. Sohbetimiz yarm kald. Namazdan sonra devam ederiz desek de Hayati Hoca ile karlaamadk. Ama biz konumaya devam ettik.

Sanyorum bundan yaklak 2 yl nce, ok sevdiim bir arkadamla yaptm yolculukta hem smet zel, hem de Nazm Hikmetin iirleri hakknda konumalar yaptk. Kendisi tam anlamyla bir smet zel hayran olduu iin, bu iki airin dnya grlerine bakmakszn eserlerini okumak gerektiini sylemi, zellikle Nazmn iirini, komnist air olmasyla zorunlu bir bamllk ilikisi dnlmeden okumalar yaplmal demitim.

Evet, Nazm Hikmet komnist bir airdir. Zaten buna itiraz edecek kimse de yok. Ama bu, Nazmn iirinin zorunlu olarak, sadece Marksizm balamnda okunmas gerektii anlamn tamaz. Btn byk airlerde olduu gibi Nazm Hikmetin iirleri de her kesimin okuyabilecei iirlerdir ve onun iirleri ile dnya gr arasndaki ilikiden kaynakl bir eser ortaya kartmamlardr. ayet bir iir, eser veya yapt, propaganda amacyla yazlmsa, bir tek o dzlemde okunabilir. Zira air zaten onu yle okunmas iin yazmtr. Yani yazlan o iirden ama, airin o anlamn karlmasn beklemesidir. Oysa bu anlamda okunabilen iirlere; manzume denir. Ve hi phe yok ki Nazmn iirleri manzumeden ibaret deildir.

Nazm iirinin yorumu, bu lkede oklar tarafndan ve tam anlamyla, ideolojik gzaltna alnarak airin iirlerini Marksist balamn dnda okunmasn sapknlk haline getirmitir. Peki neden byle olmutur? Onu sevenlerin tek tezi: onun komnist olmas, dolaysyla, ideolojisini iirlerinden ayrmann imknsz olmasdr. Bu gereke, bu gr, ad her ne ise, Nazm iiri zerine ina edilmi olan tahakkm merulatrmaktan baka ne ie yarar sizce? Teorik sosyalizmin deil, reel sosyalizmin tekelci estetii, Nazmn iirinin baka trl okunmasna izin vermemi; iiri, baka trl de okunabilir olma imknlarna kapal tutmaya alarak bu zamana kadar ne kazanmtr? Hibir ey elbette!

te o akamdan geceye kadar yaptmz sohbette ben de dostlarmla bu fikirlerimi paylanca, bizim Erbakanc tayfadan Sami abi elbette isyan etti. Dorusu ona da hak vermedim deil. Zira Nazmn iirlerinin bana gre bu ekilde okunmas onun iirini yoksullatrm olsa da, Nazmn iirlerinin Marksizm balamnda okunmasna da hibir ey deme hakkna sahip gremiyorum kendimi. Hatta bu balamda okunmasna bir itirazda da bulunamam. Dileyen, isteyen her okur sever Nazm Hikmetin iirini. i snf ideolojisi asndan okumaya devam edebilir. Ama, fakat ve lakin onun iirlerini bu okumayla snrlayan o grnmez, ama kolayca hissedilen hegemonik gzaltnn almasna, iirin zerindeki mtehakkim okuma tekelinin krlmasna mni olur. Bizim gibi insanlarn yapt farkl okuma teknikleri Nazmn marksist bir air olduu gereini deitirebilir mi? Hayr deitirmez. Tersine, marksist bir airin iirinin, sadece o yorumla snrlandrlamaz olan bir oullua ya da zenginlie sahip olduunun grlmesini mmkn klar belki diye dnyorum.

Bunu bir rnekle izah etmek isterim. oklar bugn Sezai Karakoun iiri zerinde de byle bir yoksullatrc tahakkm ina etme gayreti iindedir. Yine smet zel iin de durum ayn. unu, artk abilerimizin idrak etmesi gerekir: Usta kalemlerin ve airlerin yazlarn, iirlerini, onlarn ideolojik tercihlerinin belirledii balamda okumak gibi dayatmalarn, bu byk airleri, sradan birer manzumeci haline getirdiklerinin bilinmesini isterim. Bu taassup, -ister Nazm Hikmet, Sezai Karako ve ister smet zel iin olsun- bu airleri nceden verilmi bir ideolojik balamn dnda okunamazlk atfederek kltr, deersizletirir. Ltfen artk bunu yapmayn ve brakn bu airler her kesim tarafndan okunsun

Yaplan bu okumalarda nemli olan, kendi iinde tutarl olup olmadna bakmaktr. Yani yaplan okumalarda zihinsel ara (teori) ile o aracn iire uygulanmas (pratik) arasnda bir uyumazln olup olmadna bakmak yeterlidir. Okumaya yneltilecek meru eletirinin tek lt bu olmaldr. Aksi halde, bu ltn dna klarak yaplan eletirilerin, hibir kymet-i harbiyesi yoktur.

ounuza belki artc gelebilir ama airin ideolojik tercihlerinin dnda, bu tercihlerle hi ilgisi bulunmayan bir teori ile o airin iirini okumak, pekl, airin bilinli ideolojik tercihi ile rten bir sonu verebilir diye dnyorum. Son tahlilde Trkiyede belirli bir kesimin okuryazar, muhafazakrlk ile taassubu birbirinden ayrma ferasetinden mahrum kalyor oluuna zlyorum

nallah bu taassuptan Allah hepimizi kurtarr.

Salcakla kaln



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn sanat ve sanatlar kmesinde bulunan dier yazlar...
iirin ifresi Nasl zlr?
Pavesenin Yaama Ura
Niin Yazyorsunuz?
Aydn ve Politikaclarn Sava Neden Bitmez?
Mahere Uzanan Sevgi: Rveyda Ya da kinci Mona Rosa
Meri Sac Myd Solcu Mu? Mtefekkir mi, Mtercim mi?
Sanat Anlaymz ve Fuhu Sektr!

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Tarihimizi Aydnlatan Bir Kitap
Sefil Tarihilerimiz!
Edebiyat Dncesi zerine
Kldarolu Tayyip Erdoann muhalifi mi, Yoksa, mefhum - U Muhalifi mi?
"Tufandan nce" Kitab zerine Notlar
Bartl Cadlar
Devletler Nasl lr?
Dilin Dndrdkleri
Hasretin Sebebi: lham
Cihan Harbi Yahudiler ve Trkler

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Szn iei [iir]
Sakin Bir Ac [iir]
Bilemezsiniz [iir]
Gzbebei Turusu [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Tesirsiz iir [iir]
Kehribar Gzlm [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.