..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Dnya hayal gcnn tuvalinden baka birey deildir. -Henri David Thoreau
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Sinema ve Televizyon > Ya Irmak




1 Eyll 2022
The Man Who Wasnt There 2001 (Orada Olmayan Adam)  
Ya Irmak
Gzle grlemeyen bir quantum parac ile kimsenin grmedii bir berber arasnda ilinti kuran Coen Kardelerin, Ed Cranee bitikleri rol mutlak deil, bir film-noir gereksinimindendir herhalde nk kaderimizin fonksiyonunun karanlk ya da aydnlk yzlerce olaslktan birine kmesinde tercihlerimizin ve ftratlarmzn da etkisini yadsya bilir miyiz?


:DHH:
yerinde ay ve sigara aralarnda denk gelirsem kitaplar ve sinema zerine yaplan ayakst tm konumalar can kulayla dinler, bildiim bir eyler varsa srf arkadalarn anlatmlarn zenginletirmek iin ben de ara ara konuurum

Bir de ocuklar benim anlatm eklimi seviyorlar. Sanyorum ayrntlar, replikleriyle birlikte syleyince holarna gidiyor. Hal byle olunca bir deil, iki sigara imek zorunda kalyoruz her muhabbette

Ancak bu seferki film muhabbetine dahil olamadm nk konutuklar filmi seyretmemitim. Bizim Faruk -sen bu filmi nasl kardn? deyince -gzden karmak istemezdim ama kasa da dnyann sonu deil ya sz seyredeceim dedim

Ekibin konutuu filmin ismi: The Man Who Wasnt There (Orada Olmayan Adam)

Her gece kitaplara sarlmak yerine, bu sefer bu filmi seyrettim. Baya da bir not alnca yazsn da yazaym istedim.


Film, 2001 yapm ve Joel ve Ethan Coen kardelere ait. Naslsa spoiler verme gibi kaygm da yok. Filmi bu zamana kadar seyreden etmi, etmeyen de seyretmi gibi okumu olsun.

Evet, gelelim filmin analizine

Gzle grlemeyen bir quantum parac ile kimsenin grmedii bir berber arasnda ilinti kuran Coen Kardelerin, Ed Cranee bitikleri rol mutlak deil, bir film-noir gereksinimindendir herhalde nk kaderimizin fonksiyonunun karanlk ya da aydnlk yzlerce olaslktan birine kmesinde tercihlerimizin ve ftratlarmzn da etkisini yadsya bilir miyiz?

Hi sanmyorum

Varolmamas gereken bir yerde, kendisini hi de iplemeyen bir hayat, orada olmayan kelimelerle tketmeye alyordu. Seim yapma, frsatlar deerlendirme yan geride braktn biliyordu. Ama sand ki, kk ve bir yere kadar adil olan kurgusunu hayatn kurgusuna eklemleyebilir. Sand ki oynad oyun ie yarayabilir, sradan insanlar da yrtabilir, pek de ahlaki olmayan bir yolla, zararsz bir ayrcalk edinebilir. Ama kazn aya yle deildi, fallarda kan balklar gerekliin sularnda yan yatar, kokuurlard Hayatn kurgusu elimdi, su izafi, gereklik belirsiz.

Cinayet, Ed Cranein aklna gelebilecek en son eydi

Efendim, Joel ve Ethan Coen kardelerin filmi The Man Who Wasnt There (Orada Olmayan Adam) noir hareketini noksansz temsil edecek bir yapt. Son derece karanlk, zc, kara mizah ykl bir film Orada Olmayan Adam: lm yaklaan birine neler hissediyorsun diye sorulduunda aa kan negatif enerji kadar kesif, neler hissediyorsun sorusu kadar skc ve sradan pek ok aina durumu artc nlemlere dntrecek kadar da baarl geldi bana

Kestii salarn canl bir organizma olduunu dnen ve onlar kesip atarak aslnda pek de iyi bir ey yapmad fikrinde olan Edin hayat hakkndaki duygular salara duyduklar kadar naif deildi. Kaynpederinin berber dkknnda kaynbiraderi ile birlikte alan Ed, hayatnn tmn berber olarak geirmek niyetinde deildir. Dkkna gelen bir mterisinin o dnemler iin byk bir atlm olarak grlen kuru temizleme projesi akln eler, ortaklk iin gerekli olan 10 bin dolar nasl bulacan bilmektedir. Karsnn alt maazann patronu Dave ile kurduu ilikinin farknda olan Ed, Davee hitaben bir mektup yazar. Amac Davee antaj yaparak gerekli paray vermesini salamaktr. Her ey sava sonrasnn, 1940l yllarn soluyan Amerikasnda olduu gibi, sakin, muti ve kolay olacaktr. Ancak olay neredeyse kaza saylabilecek bir cinayetin ilenmesine kadar varr, Ed iine dt mecrada daha birok karanlk srla karlar. nk gereklik dediimiz ey sistemle sorunlarn mecburiyetten askya alm, endielerini derli toplu dpiyeslerinin ve takm elbiselerinin altna saklam bu korkulu topluluk kadar aldatcdr. Herkesin ban emanet ettii ama kimsenin fark etmedii berber Edin grnmezliinin ie yarayp yaramama olasl birbirine denktir. Hayatn yasalarn getirecei adalete ve kendisi adna kararlar veren kukucu bir sisteme brakm, bir durum iin en fazla iki ya da ihtimal ngrebilecek kadar kreltilmi modern insan, nihai yrngesini semeden nce dier olaslklar hzla tarayan ve kendisi iin mmkn olan en iyi gelecei saptayan kk quantum parac kadar bile farknda deildir gerein. Farknda olmasa da yaar, kaderin onlarca yne dalm grnmez raylar zerinde Gzle grlemeyen bir quantum parac ile kimsenin grmedii bir berber arasnda ilinti kuran ve avukat karakteri dolaymyla aktan Heisenbergin Quantum mekanikleri iin getirdii Belirsizlik Prensibine atf yapan Coen Kardelerin sz konusu ilintiyi kara film tr iinde belirginletirmeleri Kardelerin kiisel tercihleri olsa gerek nk Belirsizlik Prensibine gre insan ngrlemez onlarca, belki yzlerce olaslk iinde savrulan mutlak bir zavall, mutlak bir mahkm deil nk ayn anda snrsz sayda ve yerde olabilen elektron bir paraca, mesela bir protona arparsa eli aya dzgn bir hidrojen atomu meydana getirebilir. Yani dalga fonksiyonunun kara, kt, ksz noktalara kme olasl aydnlk, mutlu geleceklere kme olaslna etir. Yrngesini deitirmek isteyen bir quantum parac gibi, kendisi iin mmkn olabilecek en iyi olasl farknda olmakszn aratran Ed Cranei bulunduu noktaya getiren en nemli pay onun ftrat ile de ilgili olduu ok ak aslnda.

Billy Bob Thornton Basit Bir Plan, Bak Srt ve Kesien Yollar filminde olduu kadar baarl; iyinin ve ktnn, iddetin ve nahifliin ayn anda ayn bnyede yaabileceinin bir delili gibi duran yz, Orada Olmayan Adamn konsepti iin biilmi kaftan. Yine bir Ethan-Joel Cohen yapm olan Fargoda da izlediimiz Francis McDarmond ailesinden, gemiinden, kendisinden velhasl hibir eyden memnun olmayan ama bunu gl kadn maskesi altnda gizlemeyi baaran Doris rolnde harika bir performans sergilemiti. Filmin siyah beyaz olmas, n keskin kontrastlarla deil, yzeylerin snrlarn neredeyse belirsizletirecek kadar yumuak tonlamalarla kullanlmas ilgiyi olgu ve olaylardan ok kiilere ve onlarn bilinemez dnyalarna ekiyor ki bu da karde ynetmenlerin istedii eydi zaten. Vard nokta tartlr olsa da, kayda deer donelerle oluturulmu salam bir senaryosu var Orada Olmayan Adamn. Cannes film festivalinde birincilik dln -yine Heisenbergin ilkelerine gnderme yapan- David Lynchin Mullholand Drive ile paylaan Orada Olmayan Adam, burada olan form ve temalarla ortaya kabilmi en iyi filmlerden biri desem sanyorum realiste bir tespitte bulunmu olurum. Filmin, kard belay eline yzne bulatran, iinde bulunduu aileden ve yapt iten epey sklm orta halli bir adam zerine kurulu olmas ynetmenlerin nceki filmlerinden biri olan Fargoyu epey anmsatyor Gerek final, gerekse baskn olarak grlen su-ceza ve adalet rgsnn 1946 yapm mehur Postac Kapy ki Kez alar filmini hatrlattn da sylemem gerekir. Bu benzeme aslnda ok doal, nk Coen Kardeler filme adn veren romann yazarndan, James M. Cainin dnyasndan vgyle sz etmilerdi

Filmden bir replik:

Bir hayalettim; ne ben kimseyi gryor, ne de kimse beni gryordu. Daris ile konumazdk. Bu o kadar da garip deil. Garip olan o ldkten sonra onunla konumak istemem. stemediim srlarla yapayalnzm. Anlatmaya niyetim de yok zaten

Seyretmemi ve seyretmeyi dnenlere imdiden iyi seyirler diliyorum en iyisinden, en gzelinden



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn sinema ve televizyon kmesinde bulunan dier yazlar...
Sinema Kltrel Meselemiz Haline Ne Zaman Gelecek?
Trk Sinemasnn Ezberini Bozan Ynetmen
it Filminin Dndrdkleri (Rabbit - Proof Fence 2003)
25. Saat Filmi
Scenes Of A Sexual Nature (Ak Manzaralar) Filmi zerine
Bize: "Bol Acl" Ak Ltfen
Amistad Filmi ve Trkiyeye Gelen 70 Afrikal Devlet Bakanlar
Big Eyes (Byk Gzler) 2014 Filmi zerine
Dnyann Btn Sabahlar (Tous Les Matins Du Monde 1991) Filmi zerine Birka Kelam
Yapay Zeka (Artificial Intelligence 2001) Filmi zerine Birka Kelam

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Bir atma Zemini Olarak Kltr
Neyimizi Kaybettik
Hizipi Memur Partisi Chp
Dikkat Bu Bir Siyasi Yazdr!
Katilleri Tanyoruz
No Comment
Sempati ve Antipati
Siyasetin Kilidini Amak
Terr Bitmedike
Arzu Yeterli Deil

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Szn iei [iir]
Bilemezsiniz [iir]
Gzbebei Turusu [iir]
Ayrln Bitii [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Tesirsiz iir [iir]
Kehribar Gzlm [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.