..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
En bilge insanlar bile arasra bir iki zrvadan holanrlar. -Roald Dahl
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Yazarlar ve Yaptlar > esra tartut




29 Temmuz 2009
Erenlerin Bandan Yakup Kadri Karaosmanolu (1883 - 1965)  
esra tartut
Yllar yarlardan,yarlar yllardan vefaszKara baht bir kasrga gibiBu ne ba dndrc i?Geceler gnleri,gnler geceleri,cefalar cefalar kolluyor. Salarmzda aklar aklar, alnmzda izgiler izgileri douruyor Byle akc,byle sanatkarane ve byle nesirle btnlemi bir paragraf o dnemde ancak Yahya Kemal ile yeni bir akm balatma abas ierisinde olan birisinde grlebilirdi . . . .


:AHFEB:

Temelinde boa harcanan bir mr,genlikte esen kavak yellerinin serinliinde asl manay bulamamann sonradan verdii bir pimanlk,vicdani bir sorumluluk olan "Erenlerin Bandan" adl nesrin cmlelerinin ardnda Yakup Kadrinin hayatndan izler bulmak mmkndr. Eser boyunca onlarca duyguyu bir anda yaatan kukusuz yalnzca anlatm tekniinden deil, yazarn titiz bir slupu olmasndan da ileri gelir.Yer yer okuyucuya Aziz dost, heyhat!gibi nlemlerde bulunmas, okuyucusuyla bir olmas, onu daha da akc hale getirmitir. Dile getirilen pimanlk yalnzca onun deildir, yalnzca o pnar perilerine aldanmamtr. Hepimiz iinde bulunduumuz zaman geip gitsin diye beklemiizdir Bunu yle bizden anlatr ki Yakup Kadri, nesrin sonunda kendi iinde hesaplat tm duygular okura yklemitir artk.

Yllar yarlardan,yarlar yllardan vefaszKara baht bir kasrga gibiBu ne ba dndrc i?Geceler gnleri, gnler geceleri, cefalar cefalar kolluyor. Salarmzda aklar aklar, alnmzda izgiler izgileri douruyor Byle akc, byle sanatkarane ve byle nesirle btnlemi bir paragraf o dnemde ancak Yahya Kemal ile yeni bir akm balatma abas ierisinde olan birisinde grlebilirdi .

1912de Trkiyeye dnen ve Fransadayken zihninde uyanan bir z iir arayyla, tpk bat edebiyatlarndaki rnekleri gibi, kadim Yunan sanatndan hareket ederek yeni bir iir tarzn benimseyen ve deneyen Yahya Kemal, bu konuda nesir yazar olarak Yakup Kadriyi yannda bulur. Bu dnce, asri/ada Trklerin artk Osmanl veya Orta Asya Trk deil, Akdeniz havzasnn Trk olaca felsefesinden hareket etmektedir. Biz de bir havza medeniyetinin ocuklar olarak edebiyatmz bu kaynakta arayacaktk. Bylece adna neo-hellenisme yahut nev-yunanilik dedikleri bir edebi mektep tasavvur eden Yahya Kemal ve Yakup Kadri bu yolda bir takm denemelere giritiler te Erenlerin Bandan ve yazarn birka nesir yazs daha bu dncenin birer rndr. ine girdii mistik havann etkisiyle Yakup Kadri insann yaadka daha ok kirlendiini, evrende ahit olduu her yeni eyin ruhuna bir izik daha attn, bylelikle anlam denen hamurun gittike irkinletiini anlatr ve en ok da genliine yanar insanolunun. ... yerimize dndmz vakit sen de, ben de solgun ve yorgunduk ve kalbimiz bombotu ve vcudumuzdaki ter donmutu. te btn genliimiz byle geti. Doduumuz gn, yzmzde glen k sndke zalim tayflar bizi tatan taa srklyordu Alnda izgilerin izgileri dourduu gibi, hayatmzda da olumsuzluklar olumsuzluklar dourmutur. Bunlar yle beklenmedik bir zamanda yle iddetli tesir etmitir ki yreimize, Yakup Kadri bunu kara baht bir kasrga gibi szleriyle dile getmektedir.

Dnyay idam mahkumlaryle dolu bir zindana benzeten hakim doru dnm. Hepimiz iin akbet o meum afak skecek szlerinde bir mistisizme yneli hissedilir ki bunu ilk kez fark eden Halide Edip: Yakup Kadri artk bir mistiktir. Gzllii, kendi ruhunun bir tek pertevi olduu muazzam ve nihayetsiz kta aryor.Ferdi gamlar, ahsi endieler ve hasretler ruhunda szlyor, ta benliinin arkasndaki engin bolua dyor eklinde aklar.

Balangta Fecr-i Ati savunmasn stlenen,ok sert bir tenkitidir. Edebiyattan ahlak telkinleri ve sosyal fayda bekleyenlere bu tarihlerde ok sert cevaplar verdiidaha sonra bir kitapta toplayaca Milli mcadele dnemi hikayeleri de kdam gazetesinde kmakta ve okuyuculara Anadoluda devam eden sava hatrlatmaktadr Enginnn bu tespiti takdire ayandr. Zira dnem, artlara gre deien bir yazm anlayn gerektirmektedir.

Ayrca Akyzn "Fecr-i Atide bulunduu zamanlar bu topluluun btn zelliklerini benimseyen ve tamamyla ferdiyeti bir sanat anlayna sahip bulunan Yakup Kadri, Balkan Harbi'nin hemen hemen btn Trk aydnlarnda meydana getirdii uyankllkla sanat iin sanat grnn pek doru olmadna inanmt. Ancak gerek alkanlklar ve gerekse kendi i dnyasna ynelmekten holanan yaratl yznden, bu inan deiikliine ramen, hayata kolay kolay ynelemedi. Birka yl sren bir bocalama ve arama dnemi iinde,Yahya Kemalle birlikte bir nev-yunanilik r amay bile dnd. Fakat Balkan Harbinden sonra Birinci Dnya Savann da btn memlekete yaygn ok ak ve ac gerekleri karsnda, 1916dan balayarak yurdun gereklerini ve milli duygular ele alan hikayeler ele yazmaya balar. Bylece Milli Edebiyat hareketine katlm olan yazar, yenilgi ile biten savan aclarn unutabilmek iin, bir ara, romantizmle kark bir mistisizm iine gmld. grleri de yazarn yazn hayatnda yaad gel-gitleri ok ak bir ekilde ortaya koyar. Onun hikaye ve romanlarndaki kahramanlarnn ounda kendisinden izler bulunduuna Halide Edip de katlr.

Her yol ayrmnda,dmanlara pusuda rast gelmeleri ve ilgintir yazarn bu dmanlar bazen pnar perileri bazen de onlardan daha tehlikeli deniz kzlarna benzetmesi, onun kadnlara bak asn da ortaya serer. "Ak kanlmazdr diyen ve romanlarndaki kahramanlarna ak kaderdir szlerini syletip sonra da yaananlardan pimanlk duymasn anlamak bir hayli zordur dorusu.

'' Ve ellerimiz, dizlerimiz titriyor ve nmzdeki ufuklardan fena havas esiyor szlerinde bir tedirginlik hissedilir. "Bu tez ve tatsz seyahatte o kadar irkin eyler grdkten sonra cmlelerinde ise yaam tatsz bir seyahate benzetmesi olduka i karartcdr. Lakin onun, herkesin kendisiyle yapmas gereken bir hesaplamay yapm olmas, kendisinin Cumhuriyet dnemindeki eserleriyle Trk Edebiyatnn nemli yazarlarndan birisi olmasn salamtr.



KAYNAKA:

1. AKYZ, KENAN "Modern Trk Edebiyatnn Ana izgileri 1860-1923" nklap Kitabevi,2005

2. ENGNN, NC "Yeni Trk Edebiyat Tanzimattan Cumhuriyete (1839-1923), Dergah Yaynlar, 3.Bask, Ekim 2007

3.Okay, Orhan "Batllama Devri Trk Edebiyat, Dergah Yaynlar, lk Bask



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.


esra tartut kimdir?




yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | esra tartut, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.