..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
640K bellek herkese yetmelidir. -Bill Gates, 1981
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Anlar > Cahit KILI




11 Nisan 2011
Karsl Gnlerim  
Cahit KILI
Beyolu’ndaki stikll Caddesi stanbul iin ne ise, stikll Mill Cadde de Kars iin o idi. Diyebiliriz ki kltrn, sanatn merkeziydi. Zamann tek elencesi saylabilecek sinemalarn bu cadde zerinde olmas da caddenin nemini artryordu.


:BHJG:
Rahmetli Murat obanolu’ndan dinlemitim. yle bir dndm de; stnden tam 34 yl gemi.
Uzun sredir grmedii bir ocukluk arkadayla karlar rahmetli. Sarma dola olurlar, balarlar hal hatr sormaya:
-Syle bakalm Ahmet, nelerle megulsn, neler yapyorsun?
Ahmet, Kars’mzn o gzel renklerinin birinden; bir Yerli.
-Valla, ne edim Murat. Tccar oldum, tosun mosun alp satrim. Bo zamanlarmda spora gedirim, gre mre de dutirim. Ya sen ne edirsin?
-Valla Ahmet, bildiin gibi ite. Ben de hl saz alp trk ohurim...
- Desene daha bir baltaya sap olamamsn...

***

Geenlerde eski bir arkadamla karlatm. Hal hatr sorutuk karlkl. Nelerle megulsn diye sorunca; stad obanolu rahmet istemi olmal ki yukardaki anekdot aklma geldi. Anlattktan sonra, kendime uyarlama blmne getim:
-Valla, emeklilikten sonra internet sitelerinde ke yazarl falan edirim. iir miir de yazrim. Artk aklan ne gelirse karalayp gedirim ite...
-Desene hl bir baltaya sap olamamsn...
Gltk...

***

ehir Kulbnn kesinde smka satard Kurban Emi...
Vali Konann nnden ta Gl Yeri’ne kadar sallanp giden Karada caddesiyle stikll Mill caddenin kesitii noktann bir kesinde Rus yaps tek katl ta binada ehir Kulb, kar kede gene Rus yaps ok katl ta binada Kars Belediyesi, dier kede ise betonarme binada Orduevi vard...

Kars Alparslan Lisesi’nin nnden balayarak o zamanki Yeni Mahalle’nin sonuna kadar uzanan nn caddesini yrmeye baladnzda; solda sonradan yaplan devlet hastanesi ve stadyum, sada Gazi lkokulu, aygr deposu ve eski mal meydan vard. Biraz daha ileri devam edip aylak dedikleri yere gelmeden solda sralanan sokaklarn birinde, bir oda bir aralktan ibaret toprak daml evinde; yal karsyla bir Krolu bir Ayvaz yayordu Kurban Emi... Hi ocuklar olmamt...

Ufack boyundan dolay baz komular ona “Bala Gurban” diyorlard. Bit pazarndan ald mstamel ceketi dizlerine kadar uzanrd. Banda koyu renkli bir apka, krm alnn kapatrken nerdeyse gzlerine kadar inerdi. Yoksulluun ve kuru souun kavruk kavruk kavurduu kapkara yzn, yalandka byyen kocaman burnu kapatr gibiydi. Prtlek gzleri biz ocuklara korkutucu gibi gelse de; hafif sakal ve bembeyaz byklaryla tebessm ederdi ounluu oluturan biz ocuk mterilerine...

Kar, k, tipi, boran, yamur, amur demeden her sabah erkenden kalkar yola koyulurdu Kurban Emi... Bir kolunda ii smka (Bildiimiz ay ekirdei, gnebakan. Rusa’daki “semeki”den, Kars ve havalisinde olmu “smka”.) dolu yresel azla klek ya da cngr da denilen metal kovas, dier kolunda altna teneke kapatlm bir kalbur kasnana benzer yuvarlak tezgh ve kck bir tabure...

Ben okul yoluna koyulduumda her sabah, zaman zaman Kurban Emi’ye de rastlyorum okul gzerghnda; kaldrmn bir kenarna ilitirdii taburesinin stne oturmu soluklanyor. Birazdan yola devam edecek...

***

ocuk yata babasn kaybeden Maksim Gorkiy, bu kayptan dolay annesiyle birlikte Astrahan’dan Nijniy Novgorod’a g etmek zorunda kalr. Bendeniz, “ocukluum” adl romannda Nijniy Novgorod’u ve Nijniy Novgorodlu yllarn ustaca anlatan bir Maksim Gorkiy olamayacama gre, ocukluumun Kars’n ve Karsl yllarm da bir Maksim Gorkiy ustalnda nakedemem elbette. Artk, dilimin dndnce, edeb gcmn elverdiince tasvire alyorum... Karsl azyla: Allah ne vermise...

***

stikll Mill Cadde’nin bir kebanda aard tezghn Kurban Emi... ehir Kulbnn olduu kede...

eride ehrin varlkl i adamlar, makam ve mevki shibi brokratlar, politikaclar, isim yapm hekimler, avukatlar... skambil oyunlar evriliyor, raklar, viskiler eliinde ehrin ve lkenin li meseleleri konuuluyor. Her seferinde bugn de olduu gibi devlet ve millet kurtarlyor...

Darda kuru ayazn kapkara kestii yz ve donmaya yz tutmu kara kuru elleriyle tezghn amaya alan Kurban Emi... Kk taburenin stne yerletirdii alt tenekeyle kapatlm kalbur kasnana benzer tezghna metal kovadan boaltt smkalar... Eski gazete ktlarndan titreyen elleriyle bkerek hazrlad kk klahlar... Smkann iinde gene tenekeden yaplm kulplu kk bir bardak ve o bardan silme dolusu smka: 25 kuru...

K gn kim sokak ortasnda smka tlayacak! Yakndaki Orduevi sinemasnda smka tlamak yasak. Yeltekin sinemas belki almam daha o yllarda. ehir sinemasnn en n koltuklarnn bileti biz veletlere 75 kuru. Sryle gidiyoruz sinemaya; kebanda Kurban Emi’den 50 kurua 2 teneke bardak da smka alyoruz. Her seferinde azndan belli belirsiz ayn szckler dklyor: Bereket versin...

***

Beyolu’ndaki stikll Caddesi stanbul iin ne ise, stikll Mill Cadde de Kars iin o idi. Diyebiliriz ki kltrn, sanatn merkeziydi. Zamann tek elencesi saylabilecek sinemalarn bu cadde zerinde olmas da caddenin nemini artryordu.
Biz ocuklarn, ikinci elden Texas, Tommiks gibi kitaplar alp sattmz ana meknd bir kere... Bizim caddemizdi yahu!
(Adn ne halt etmeye deitirdiniz o caddenin? Atatrk’n adn verecek baka cadde mi yoktu sanki? “Kuva-i Milliye” ve “Ya istikll ya lm” gibi, Kurtulu Sava’nn lmszlemi deyimlerinden oluan bu ad, kimi ne diye gocundurdu?)

ehir Kulbnden aa doru inildiinde, solda salk oca ve Dr. Cengiz Askeran’n ifa eczanesi, aalara doru da Yeltekin ve ehir sinemalar vard. Sada ise Ekinci Gazetesi ve matbaas...
Camdan dizgileri hazrlayan ustay ve bask makinesinin almasn izler, bydmde o gazetede yazmay hayl ederdim.
Ekinci Gazetesi hl yayor mudur acep? Eer yayorsa; srf ocukluk arzumu gerekletirmek iin bir makalemi yaynlarlar m ya Rb?

(Varln srdrdn grmekten byk mutluluk duyduum Hryurt Gaztesi de, eer hafzam bana ihanet etmiyorsa: Karada Caddesi zerindeki emniyet mdrlne bitiik binann kesindeydi...)

Daha aalara doru inildiinde sra sra dkknlardan aklmda kalanlar: Bir fotoraf stdyosu, krtasiye malzemleriyle gazete ve dergileri satan bir kitap dkkn, baka yerlerde ay 10 kuru iken, Filiz ayndan demli ay 25 kurua satan Filiz ay Evi, Hamza Bemart’n dkkn (sonralar galiba Akay Bemart o dkkn avukatlk brosu olarak kullanyordu)...

Fotoraf stdyosunun ad yanl hatrlamyorsam FOTOSPOR idi. Herkle zenen kuzenimle birlikte orada belden yukarmz plak, incecik bedenimiz ve kldan kollarmzla iinerek herkl pozu vermitik! Hevesle ektirilen fotoraf ktnda; tkrldm hlimizi grnce hem zlm hem de maskaralmza bol bol glmtk!..

Kitapnn nnde dizi dizi gazete ve dergiler: Cumhuriyet, Tercman, Hrriyet ve dierleri 25 kuru. Haftalk Akbaba mizah dergisi 75 kuru. Bir de el byklndeki boyutuyla Ustura mizah dergisi var, Aziz Nesin hazrlyor ve haftada bir Gnaydn Gazetesi’nin ekinde veriliyor... Gene bir de o zamanlara zg haftalk Fotoroman dergileri var bol bol. Beherinin hedayesi 50 kuru... Her hafta alacaksnz ki bilmem hangi aktrle hangi aktrisin oynadklar fotoromann bir sonraki blmn okuyasnz. Almazsanz dizinin bir blmn karm gibi olursunuz... Tpk bitmek tkenmek bilmeyen imdiki diziler gibi...

O dkknlarn srasnda bir de zel sipari zerine kundura diken bir kundura ustas vard. Cennetmekn dedem, hep o ustaya sipari verir, hep oradan zel dikimli kunduralar giyerdi...
Cadde zerinde ve ehrin hemen her yerinde tccar terziler vard. Konfeksiyonculuk, hazr giyim nedir bilmezdik... Hemen herkes, elbiselerini o terzilere sipari eder, bir ya da iki defa da provaya giderdi...

Biraz daha aa inildiinde, eer hafzam beni yanltmyorsa sol kede Ziraat Bankas ubesi, daha aalara gidince de gene sol tarafta Bal Hotel vard. O gnk artlarda Kars’n modern artlara haiz en lks oteliydi Bal Hotel. Deri koltuklarla, dzgn perdelerle, hallarla tefri edilmi geni bir lobisi vard. Geen bir sitede “Hl duruyor mu?” diye sordum. Bir hemehrim: “Maliye el koydu ve lojman yaptlar” diye cevap yazm. zldm tabi...
Ha bir de unutmadan: Kars’taki orta hallisinden en kytrna kadar btn otellerin isminde “palas” geerdi o tarihlerde. Saray yani... Bir ksm, bit pire kaynayan saraylar...

***

a deiiyor, Daha dorusu a, ehirleri, kasabalar, kyleri, insanlar ve insanlarn yaam biimlerini, geleneklerini, greneklerini deitiriyor... imdi zlemle yd ettiimiz Kars da deimitir tabi... Klasik Rus mimarisinin hemen her gesini barndran o gzelim ta binalaryla, yollarna parke talar, kaldrmlarna kiremit rengi karolar denmi o geni caddeleriyle vndmz Kars da deimi, aa ve betona ayak uydurmutur mutlaka...
Gitsek grsek hayl krkl, gitmesek yrekteki hasret atei...

***

Cadde-i Kebiri dolap geriye doru yokuu trmandnzda; kede kocaman apkasnn yarsn rtt o prtlek gzlerin, Kurban Emi’nin gzlerinin size “gel gel” ediyor olduunu hissediyorsunuz. “Gel gel” diyor, “gel de iki bardak smka daha al ki, akam eve bir somun ekmek gtrebileyim!”...
Sinemadan sonra cebinizde kalan son 25 ya da 50 kuruu Kurban Emi’inin tezghna koyarak bir ya da iki bardak smka daha alyorsunuz. Yanz 12 ya da 13, bilemediniz en ok 14... O yanza ramen durumu kavrayabiliyorsunuz: Maksat “iit rtdamak” deil; Kurban Emi akam eve bir somun gtrsn...

Cahit Kl
stanbul, 11 Nisan 2011




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn anlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Bizim Eller
"Ay Mehemmed"
Kars'a Gidelim Kars'a
Elagz Da ve ocuk
Moskova Gnlkleri - Galatasaray
Moskova Gnlkleri - Turgut'a Mektup

Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
klk Edebiyat
Edeb Sohbetler!..
zedebiyat kmesin!
Ey Sevgili!
air-i uara
Kltr Bilinci
Ey Sevgili - II -
Yolda Gemie Ksa Bir Yolculuk!
Okucava, Arbat'n Yalnz valyesi
iir Gibi Adam

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Haccac- Frat [iir]
Aklma ayorum! [iir]
Srgnler ehri [iir]
Son Arzu [iir]
Kimdir Gelen! [iir]
Uzaklar [iir]
Derkenar [iir]
Adamm! [iir]
Kars Eli [iir]
Derdimend! [iir]


Cahit KILI kimdir?

‎"Kalem erbb olmak sadece ona buna atmak deil, zaman zaman da hayatn kncne kelimelerden enet ta koyabilmektir!. . " (Cahit Kl)

Etkilendii Yazarlar:
Divan airleri, divan iiri. Ve elbette ki XX. yz yl airlerimiz.


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Cahit KILI, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.