..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
nsanlar yalnzca yaamn amacnn mutluluk olmadn dnmeye balaynca, mutlulua ulaabilir. -George Orwell
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Toplum ve Birey > Ya Irmak




24 Nisan 2021
Affeder Misiniz?  
Ya Irmak
Baz insanlar kolayca affediyor, baz insanlar ise zor affediyor. Ama hemen herkesin kabul ettii bir gerek var: Aftan her iki taraf da bir fayda salyor


:FIB:
Baz insanlar kolayca affediyor, baz insanlar ise zor affediyor. Ama hemen herkesin kabul ettii bir gerek var: Aftan her iki taraf da bir fayda salyor

Bendeniz genellikle affetmeyi severim. Hatta bu benim karakterime oturmu bir durumdur diyebilirim. Zira insanlarn birbirini affetmesine bir erdem olarak bakanlardanm. Ben affetmenin kendi hayatmda ve evremdekilerin hayatlarnda olumlu etkilere sahip olduunu, ne kadar yararl olduuna krk yllk ahir mrmde ok kez ahit oldum.. Herhangi bir konuda affeden de olsam, affedilen de krl kann ben olduumu bilirim.

Tabii ki bu sreci yaarken insann yreinde iddetli frtnalar kopabiliyor. ou kez ben de ok krldm zaman gnlmden: Bu kez ben de affetmeyeceim dediim olmutur. Ancak olayn zerinden ok gemeden hemen yelkenleri fora yapp hemen gnlden affediyor ve her eye kald yerden devam edebiliyorum.

Affetmekte:

likilerinde affn yeri ve nemi nedir?,

Affetmek gerekten gerekli midir?,

Affettiimizde sadece karmzdaki kii mi huzura erer?,

Acaba her haty affedebiliyor muyuz?,

Yoksa affn gerekli olduunu bilmemize ramen uygulamaya m geemiyoruz?

gibi sorular kendime sorduumda bunlara cevap vermekte akas zorlanmyorum.

Zira netice itibariyle affetmek, bilisel -birtakm zihinsel kalplarla gerekleir- ve duygusal bir eylem olduunu bilenlerdenim. Yani insann zihinsel sz konusu bu kalplarnn iine aldatmaya veya yalana olan bak as girebiliyor. Bu bak as da ister istemez alacanz tavr ya da tutumumu kkten etkileyebiliyor. Duygusal adan da ilikinizin nitelii, ilikiden beklentileriniz de affetme davrannda etkilidir. Affetmek karmzdakini hatlaryla kabul etmek, ayn zamanda bizim de hat yapabileceimizi kabul etmektir.

Burada dikkat edilmesi gereken eyler yok mu? Var elbette.

Bir kere bir insan affetmesi gereken bir durumla karlatnda kendine u sorular sormal:

Niye affedeceim?

Evet, affetmek karmak bir duygudur dedik. Bireyi affederken niye affettiinizi bu sebeple bilmeniz gerekiyor.

Kar taraf sizi terk etmesin diye mi?

Kendinizi ortaya koyacak beceriden mi yoksunsunuz?

Affetmeyi kltc bir davran olarak m gryorsunuz?

Siz hatsz msnz?

Gereki misiniz, yahut hayalperest mi?

Hayata esnek mi bakarsnz, kat m?

Bu ve buna benzer sorulara verdiimiz cevaplar, bize neden affettiimiz veya edemediimiz konusunda yardmc olabilir diye dnyorum. Yani en azndan o duygusal balarn diri kalmas asndan bu sorularn sorulmas olduka nemli bir konu diye dnyorum.

Arkadalklarda, dostluklarda, ak ve aile ilikilerinde; yani samimiyetimizin artt kiilerde affediciliimizin oran, daha az samimi olduumuz kiilere gsterdiimizden daha azdr

rnein bir kiiye ok nem veriyorsanz, yapt hareket sizi daha ok krar veya ok nemsemediiniz kiilere kar da daha az affedicisinizdir. Bu bir paradokstur. Herkesin affedemeyecei davranlar vardr. Kii bunlar nce kendisi bilmeli ve kar tarafa da bunu bir ekilde iletmesini bilmelidir. Ama burada dikkat edilmesi gereken ey gri alanlarda yaamaktr. Hayatmzda ne kadar siyah ve beyaz nokta varsa o kadar mutsuz olma olasl da bu minval zerine artmaya balayacaktr.

Her ilikinin yalana ve aldatmaya ynelik bir risk tad ortada. nk herkes hat yapabilir. Bazen karnzdaki kii giysinizi beenmese de size yaktn syleyebilir. Yahut deer verdiiniz biri sizi sevdiini sylerken, aslnda gerekte sizden pek fazla holanmyor da olabilir.

Her ikisinin de yalan olduunu fark ettiinizde sizi hangisi daha fazla incitir?

Aslnda ikisi de yalandr. Ama sizin hayatnzda ncelik verdiiniz ve nemsediiniz davran sizi daha fazla incitir. Bylece affetmenin derecesini belirlemi olursunuz.

ncelik verdiimiz eyler belli olsa da affetmekteki tutumumuzu deitirecek nemli bir etkeni son yaadm baz hadiseler karnda yeniden deerlendirmek zorunda kaldm ki burada muhatabn tutumunun ok nemli olduu gereidir Ve bu durum affetme olayn deerlendirme biimimize etki eden ikinci nemli unsurdur.

Bu durumu yle aklamak isterim

Diyelim ki, dost bildiiniz biri arkanzdan konutu. Ve gelip bunu size syledi. Bu durumda tavrnz ne olur?

Ayn olay bir de yle dnelim: Dostunuzun arkanzdan konutuunu bakasndan duydunuz; o zaman tavrnz ne olur?

Grdnz gibi her iki olayda da sizi kran, dostunuzun arkanzdan konumasdr. lk olayda affedici olma yzdeniz yksektir. nk, Arkadam bir hat yapt, ama gelip bana syledi dersiniz.

Burada esas mesele muhatab affederken samimiyet ilkesinin nemli olduudur. Yani affetmek, kiinin kendisine yaplan her trl davran, hereye ramen balamas ve olmam gibi davranmas ise muhatabm da gerekten yaptklar davranlardan dolay pimansa o zaman neden affetmeyeyim diye sorgulamak gerektiine inanrm. Tabii, iimizdeki baz eyleri onarana kadar kendimizi o kiiye daha uzak hissederiz; ama bunu karmzdakine yanstmamaya zen gstermeliyiz. Bunu yapyorum; nk affetmenin doru olduuna inanyorum. Henz kendi iimde baz eyleri tamir edemesem de zamanla onarlacan dnerek hareket ediyor olmay daha vicdanl bulurum.

Tam tersi durumda ise yani bir dostum arkamdan konutu ve Sz, bir daha ayn davran tekrarlamayacam dedikten sonra o samimiyeti sergilemiyorsa. O zaman ona srlarm vermeye devam etmek, en kaba tabir ile safdillik olur diye dnrm. Ve o kiiye kar ister istemez herhangi bir konuda ayn gveni ve hassasiyeti gsteremez hale gelirim.

Ayn hatnn birok kez tekrarlanmas da affeden kiinin gveninin sarslmasna neden olur. Yani yaanlan eyler sana ok ar gelmemise insann affetmesi de bir o kadar kolaylayor. Ama kii ayn haty srekli tekrarlyorsa, onu affetmek de ister istemez zorlaacaktr. Esasen affetmekteki l muhatabn yapt hatnn dzelmesine yardmc olacaksa, o zaman affetmenin kullanlmas bir zaruret haline gelir.

Affn sevgiyle doru orantl olduu bir gerek. Krldysak onu affetmek iin ufack bir bahane aramak gerekir. nk sevgi affetmede daha ar basan bir eylemdir. Sevgilimle aramzda bir problem olsa da onu affetmem iin bir sz, bir bak insan olana yeter de artar bile!

nsanlarn hat yapmas kadar doal grdm baka hibir konu yok diyebilirim. Hatt canmdan edebilecek hadiseler olsa bile, karmzdakilerin minicik bir zr, affetmem iin yeterlidir.

Demek ki bize yaplan davrann kastl olup olmamas da bizim af konusundaki eilimimizi belirliyor. Affetmekte grdm baka bir en nemli ey de yaplan davrann dikkatsizlikle mi yahut kastl olarak m yaplddr. Affedilen hat ihmal edilerek tekrar yaplmsa baka, kastla yaplmsa baka bir sonuca gtrr insan Bunu grerek tavr almak ise en doru seenektir.

Birini affettiinizde, ona onu affettiinizi sylemek, zellikle de yine bu hareketi tekrarlayp tekrarlamayacandan emin deilseniz, ona kk hatrlatmalarda bulunmak, affetmeyi baa kakmak anlamna gelmeyebilir. Ama samimi olarak bir daha o davran tekrarlamayacan syleyen birinin hatsn srekli olarak yzne vurursanz acaba bu gerek bir affetme olur mu?

Sklkla bulutuunuz bir arkadanz ge kalmay det edinmitir. Hatt artk yntemler gelitirmeye balayarak: buluacanz saatten yarm saat ncesini bile sylemeye balarsnz.

Eer karmzdakini affettiimizi gnlden deil de sadece ylesine sylyorsak, o zaman tehlike sinyalleri alyor demektir. nk affn olmad yerde fke, kin, alma duygular geliir.

Sevdii yakn dostlarn kolay kolay affedemediini syleyen bir arkadam da kinci biri olduunu sylemiti. nsanlar kolay kolay affedemiyorum. Houma gitmeyen bireyi bir ocuk bile sylese kolay kolay unutmam diyordu. Hatta affetmediim iin de pimanlk duymam. demiti.

Byle durumlarda ise bu ortamlarn gergin ve souk olmas insan canndan bezdirebilir. O zaman da salkl bir ilikiden sz etmek mmkn deildir. Affedicilik olmazsa -zellikle akta- ister istemez kat kurallar ve sertlik hkim oluyor. O zaman da sert, anlaysz bir tip olup kabiliyorsunuz.

Af olmazsa, her iliki zarar grr. Yaplan davranlar, yaananlar, sylenen szler sizi rahat brakmaz ve hibir ey eskisi gibi olmaz. Bu yzden de muhatabnzla eskisi gibi samimi olamazsnz.

Evet, uzun lafn ksas ben affederek kendimi zgr klmay tercih edenlerdenim. Affetmediim de planlar yaparak ancak kendimi skntya sokarm. Bu ekilde kii sadece affettiini syleyerek, aslnda iinden unu geirir: Ben sana sorarm. Gerekten af yoksa hayatmzda en ufak bir tartmada Sen de unlar yapmtn diyerek zihnin gemie ait biriktirdiklerini sylemeye yol aaca muhakkak. Gerekten af yoksa, numaraya da gerek yok. Bu sinir harbine yol aar. Unutmayacam; ama affediyorum seni demek Seni affetmiyorum demenin baka bir versiyonudur. Bu cmleleri iittiimiz, belki de zaman zaman yksek sesle sylemesek bile iimizden geirdiimiz olmutur: Ben ok incitildim. Benden seni affetmemi nasl beklersin? Ben asla byle bir davran hak etmedim; bu yzden de seni affedemem.

Bu dnce kalplarn savunanlarn kurduklar ilikilere baktmzda o ilikileri bir g savana sokan insanlar, affedicilie uzak ahsiyetler olarak grrm. nk affetmek onlar iin yenilgidir. Oysa affetmeyerek aslnda kendileri yenilmektedirler. Bunlar hayat, ilikileri sava gibi alglayan, savunmac, kendini ve hayat ar ciddiye alan ve sonuta bireyi mutsuzlua gtren dnce biimleri deildir de ya nedir? Affetmeyi reddeden bireyler ya kendilerinin ok doru olduklarn dnrler, ya da affetmeyle ilgili bilisel yarglarn tartmaya amamlardr. O zaman unu sorgulamak lzm, affetmek ve unutmak zayfln iareti ise gllk srekli hatrlayarak ve fke ile bezenerek yaamak mdr?

Affetmek, bizden ok karmzdakine yarar diye dndmz olur. Oysa karmzdaki hatl kiiyi affetmek, nce insann bizzat kendisine huzur verir. Affetmediimizde, bizde bastrlm fke, youn ierleme ile depresyon kapnn arkasnda hazr beklemektedir.

Bizler beeriz ve hatalarla doluyuz. Bu yzden arkadalarma da sevdiklerime de her zaman affedici olmalarn telkin etmiimdir. Bu durumun insan zgr kld bir hakikattir. Affettiinizde ilk bata bedenimize en ok rahatszlk veren eletirme, ierleme, kzgnlk gibi duygular yok olup gider.

Hayatmzda daha fazla affedilmenin yer almasn istiyorsak, hayata olan bakmz olumlulatrmamz gerekiyor. Kendimizle ve yaamla ne kadar barksak, affetmek o kadar bizimledir. Her zaman hatrlamalyz ki, dnya hayat geicidir. Bir an sevdiklerimizi kaybedebiliriz. Hereyimizi yitirebiliriz. lm gereini dnerek, aslnda ciddye aldmz olaylarn, affetmemek iin direnmemizin ne kadar anlamsz olduunu fark etmeliyiz.

Son tahlilde hatsz insan olmadna gre hayatmzdan affn ktn dnmek de imknsz gibi geliyor. Ama dikkat edilmesi gereken nemli bir nokta var. Affeden biz, birgn affedilen konumunda olabiliriz. Yaptmz hatlarn karmzdakileri nasl etkilediini ve onlarn zerinde nasl olumsuz etkiler braktn anlamaya abalayarak, o hatnn ikinci kez yaplmayaca garantisini vermek ve aff lykyla hak etmek de elimizde. Sadece af isteyen deil, affetme konumunda olan kii de o hatnn neden yapldn ve isteyerek mi, yoksa kastl m yapldn deerlendirdikten sonra, hayatnda aff daha ok kullanabildiini fark edecektir



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn toplum ve birey kmesinde bulunan dier yazlar...
Sempati ve Antipati
No Comment
Trafik Bir Aynadr
Hayde Hep Birlikte Arayalm Sulular
Memelerin Srprizi
Her te Bir Hayr Vardr
Penis Bilgelii
Ar ve Hafif Erkekler! Biraz da Adalet
Teknik Yaklam Kullanamayan Erkeklere thafen
Maymuna Sahip Olmak m?

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Yarn Bekleyebilir iir Kitab zerine
Arzu Yeterli Deil
Hizipi Memur Partisi Chp
The Man Who Wasnt There 2001 (Orada Olmayan Adam)
Terr Bitmedike
Siyasetin Kilidini Amak
Bize: "Bol Acl" Ak Ltfen
Negatifin Diyalektii
Katilleri Tanyoruz
Sorumlulua Davet

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Bilemezsiniz [iir]
Tesirsiz iir [iir]
Ayrln Bitii [iir]
Kar Duas [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Kehribar Gzlm [iir]
Yr Grdm [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.