Üniversite tercih süreci, bireyin yalnızca dört ya da iki yıllık bir eğitim kararından ibaret değildir. Bu süreç; meslek seçimini, yaşam tarzını, ekonomik geleceği ve uzun vadede psikolojik doyumu doğrudan etkileyen stratejik bir karar alma sürecidir. 2026 YKS tercih dönemi, artan kontenjan dalgalanmaları, değişen başarı sıralaması barajları ve hızla dönüşen iş piyasası nedeniyle geçmiş yıllara kıyasla çok daha dikkatli yönetilmelidir.
- TERCİH SÜRECİNİN TEMEL MANTIĞI
Tercih süreci üç ana bileşenden oluşur: - Birey (aday) – ilgi, yetenek, kapasite, psikoloji, beklenti
- Veri – sıralamalar, kontenjanlar, yıllara göre değişim
- Gerçeklik – iş piyasası, mezuniyet sonrası hayat, ekonomik koşullar
Bu üç unsurdan biri eksikse yapılan tercih sağlıklı değildir. - ÖSYM KILAVUZU: GEREKLİ AMA YETERSİZ
2026 YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu, tercih sürecinin teknik omurgasını oluşturur. Ancak tek başına yeterli değildir.
Kılavuzda yer alan bilgiler:
Program adları
Kontenjan türleri
Puan türleri
Bir önceki yılın taban sıralama ve puanları
Kritik Uyarı
ÖSYM kılavuzu yalnızca geçen yıla ait verileri içerir. Oysa tercih süreci istatistiksel olarak dinamik bir süreçtir. Tek yıla bakarak yapılan tercihler, adayın sistem dışı kalmasına veya istemediği bir programa yerleşmesine neden olabilir.
Doğru yaklaşım:
En az 3–4 yıl, ideal olarak 7–10 yıl verisi
Yıllar arası fark tabanlı trend analizi
Kontenjan artış/azalışlarının etkisinin hesaplanması - FARK TABANLI TREND ANALİZİ NEDİR?
Fark tabanlı trend analizi, bir bölümün yıllar içindeki sıralama değişimlerini inceleyerek gelecekte hangi aralıkta kapatabileceğini öngörme yöntemidir.
Neden Gereklidir?
Popüler bölümlerde ani sıçramaları tespit etmek
Kontenjan artışıyla yaşanan yapay düşüşleri ayıklamak
Gerçekçi yerleşme aralığını görmek
Sadece geçen yılın verisine bakmanın riski
%30–40 oranında hatalı tercih listesi
Boşa yazılan tercihler
Ek tercihe kalma veya açıkta kalma riski - BÖLÜM SEÇİMİNDE GERÇEK KRİTERLER
4.1 İlgi ve Yetenek
Popülerlik, bir bölümün size uygun olduğu anlamına gelmez. İlgi ve yetenekle örtüşmeyen bir bölüm:
Akademik başarısızlık
Bölüm değiştirme
Mezuniyet sonrası meslekten kaçış
4.2 Meslek Gerçekliği
Bir bölümün adı değil, mezuniyet sonrası hayatı önemlidir:
Çalışma saatleri
Gelir düzeyi
Kamu/özel sektör dengesi
Atama ihtimali
Bazı bölümlerde kamuya atanma imkânı yoktur. Bu tür bölümleri okuyup 2–4 yıl sonra işsiz kalmak yerine, bazı adaylar için MESEM ustalık telafi eğitimi hem ekonomik hem de mesleki açıdan daha rasyonel olabilir. - TERCİH SIRALAMASI STRATEJİSİ
Temel İlkeler
En çok istenen bölüm ilk sıraya yazılır
Yazılan her bölüm, kazanılması halinde okunacak bölüm olmalıdır
“Nasıl olsa gelmez” mantığı büyük bir hatadır
Tercih Sayısı
Minimum: 1
Maksimum: 24
Ancak önemli olan sayı değil, dengedir. - TABLOLAR VE PUAN TÜRLERİ
Tablo 3 – Önlisans
TYT puanı yeterlidir
2 yıllık programlar
MYO ve açıköğretim
Tablo 4 – Lisans
AYT puanı gerekir
4 yıllık programlar
Devlet ve vakıf üniversiteleri - BAŞARI SIRALAMASI ŞARTLARI (2026)
YÖK tarafından belirlenen ve devlet üniversiteleri için geçerli olan güncel barajlar:
Hukuk: EA 125.000
Tıp: 50.000
Diş Hekimliği: 80.000
Eczacılık: 100.000
Mühendislik: SAY 300.000
Mimarlık: 250.000
Öğretmenlik: 300.000
Vakıf üniversiteleri, bu barajların üzerinde şart koyabilir. - ÖZEL KONTENJANLAR VE STRATEJİLER
8.1 Okul Birincileri
Genel + özel kontenjan birlikte değerlendirilmelidir
Aşırı popüler programlara yığılmak risklidir
8.2 34 Yaş Üstü Kadın Kontenjanı
Belirli bölümler hariç tutulmuştur
Açıköğretim programları yüksek sıralamayla kapatabilir
Uzun eğitim arası mutlaka hesaba katılmalıdır
8.3 Şehit/Gazi Yakınları
Sadece vakıf üniversitelerinin burslu programlarında geçerlidir
Kontenjanlar son derece sınırlıdır - ENGELLİ ADAYLAR İÇİN TERCİH YAKLAŞIMI
Görme Engelli Adaylar
Sözel ve dil ağırlıklı alanlar önerilir
Bedensel Engelli Adaylar
Fiziksel yük gerektiren bölümler dikkatle değerlendirilmelidir
Üniversitenin erişilebilirlik olanakları mutlaka araştırılmalıdır - EN SIK YAPILAN KRİTİK HATALAR
10.1 Kişisel Analiz Yapmamak
Testler tek başına yeterli değildir. En etkili yöntem:
Meslek erbaplarıyla görüşmek
En az 3 günlük gönüllü gözlem/staj
10.2 Meslek Araştırmamak
Bölüm ≠ Meslek
10.3 Sosyal Faktörleri Abartmak
Arkadaş, akraba, şehir tek başına kriter olamaz.
10.4 Vakıf Üniversitelerinde Mali Gerçekleri Görmezden Gelmek
Bursun devam koşulları mutlaka okunmalıdır. - YAPAY ZEKA VE TERCİH ROBOTLARI: DİKKAT
Yapay zeka araçları tek yıl verisi kullanır
Fark tabanlı trend analizi yapmaz
Yazılımsal hatalar barındırabilir
Yapay zeka bir araçtır, karar verici değildir.
Üniversite tercih süreci; aceleye, popülerliğe veya tek yıllık verilere kurban edilemeyecek kadar ciddi bir süreçtir. Doğru tercih:
Veriyle
Gerçekçilikle
Kendini tanıyarak
Stratejik düşünerek yapılır.
Bu süreci ciddiyetle yöneten adaylar, sadece bir üniversiteye değil, daha tatmin edici bir hayata adım atar.
