..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Yalnzca sevgiyi ret, nk sen osun. -Anonim
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > zgrlk ve Eitlik > Cahit KILI




22 ubat 2011
Arap Halklarnn zgrlk ahlan  
Cahit KILI
zgrlk rzgrlar bir kere esmeye grsn. Esince nnde hibir diktatr, hibir g ayakta duramyor, kapal kaplar ardnda kurulan hibir sinsi plan tutmuyor... Zaman, Arap halklarnn estirdii zgrlk rzgr zamandr. Despotlar birer ikiir gidiyorlar; halkn hrriyet arzusunun nnde diki tutturamyorlar. Gidiyorlar, gidecekler, gitmeliler...


:BIIA:


Biz bu filmin ilk versiyonunu daha nce izlemitik!

Yl 1988, Ekim aynn balar falan. Ajdabya’dan Bingazi’ye yol alyoruz. En az 6-7 saatlik bir yolumuz var. Yol boyunca rastladmz her kasabann giri ve knda Kaddafi ve Zeynel Abidin Bin Ali’nin posterleri aslm. ki lkenin entegresi konuuluyor o gnlerde.

Bizi tayan otomobilin arka camnn altnda bulduum eski tarihli bir dergiyi okuyorum. Derginin adn hatrlayamyorum imdi ama byk ihtimalle Tempo. Orta sayfalar boydan boya kaplayan uzun bir yaz gzme arpyor. Yazarn adn o gne kadar duymuluum yok, okumaya balaynca ilgim gittike artyor.

Belli ki kstlama yok, iki kocaman sayfa dolu dolu yazlm. Balangtan son satra kadar sol hassasiyet ilenmi. 1977 Mays’ndaki Taksim olaylarndan girilip, Beyazt gsterilerinden kesitler verilerek Gney Afrika’daki rk despot Botha ynetimi altndaki yerli halkn ikencelerinden klyor.

Sonradan yazarn, zellikle de kitaplarnda kulland “konu iinde baka konularda gezinme” slbunu hayranlkla okuyorum. Dergiyi yanma alyor, sonra bo vaktim olduunda o yazy bir daha okuyor ve yazarn adn hafzama kazyorum: Engin Ard...

O gnlerde...

12 Eyll trpann yemi Trk solu, dnyadaki sol akm eski hzn kaybetmi olduundan ve devrim sloganlaryla kandrlan by terlememi Anadolu ocuklarnn ilgisi hemen hemen yok derecesinde azalm olmasna ramen; okur yazar kesimi, can ekien solu ayakta tutma abasndalar hl. Daha ortalkta “Ulusalclk” diye bir kavram icat edilmemi. Gemileri henz okyanusta su almam, filikalarna atlayp Atatrk limanna daha snmamlar. Can ekien solu diriltmek iin urayorlar.

Ard Kuu da sol sylemlerinden henz syrlamam olmal o gnlerde.

***

SSCB’nin Grc Stalin gibi deimez lideri olan Khokhol (Ukraynal) Leonid Brejnev, 1982’de lnce; yerine geen Rus Yuriy Andropov da ksa bir sre sonra, 1984’de mortu ektiinden, onun yerine geen bir baka Khokhol, yal Konstantin ernenko (erniyenko) da, 1985 ylnda terki dnya ettiinden; o gne kadar ad san pek duyulmam bir adam, SSCB Komnist Partisi genel sekreterliine getirilen Mihail Gorbaev, yepyeni bir ynetmen edasyla arz- endam edecek ve sre ilerledike bizlere tahmin edilmesi dahi mmkn olmayan farkl filmler izletecekti...

O yllarda biz de, Suudi Arabistan’nn bakenti Riyad’dayz. Daha nceki Sovyet liderlerinden de alk olduumuz “ask suratl ve sert grnml” imaj, Gorbaev’un ahsnda da tezahr ediyor. Sert grnl genel mdrmze “Gorbo” lakab takyoruz.(Tamer aabeyin kulaklar nlasn!)

***

Neyse, biz dnelim konumuza...

Mia’nn (Mihail Gorbaev) balatt “perestroyka” (yeniden yaplanma) ve “glasnost” (aklk) politikas, Sovyetler Birlii’nin ehresini deitirirken; Bulgaristan despotu Tudor Jivkov, Trklerin adlarn Hristiyanlatrmaya balyor. Baskya dayanamayan soydalarmz, yataklarn, yorganlarn, mitillerini, fitillerini Jigulilere, Moskovilere ykleyerek Kapkule’den Trkiye yollarna dklyorlar.

(Yaa, Kalim Cesur, aslnda senin Tudor’a teekkr etmen lzm. Motosiklet motorlu Moskovi ile gelip Mercedes'e binmenin bir teekkr borcu, bir de esbab- mucibesi vardr herhalde!.. Hem Galip Yksel ile durumu "bi-bi" yapmtn, ne oldu, durumu "iki-bi" yapabildin mi bri?)

Kapitalist Batllarla flrte balayan Mia, Dou ve Bat Almanya’nn birlemesine yeil k yakyor; Berlin duvar yklyor, Batl Hans ile Doulu Ulrike birbirine sarlyordu...

(Kalim Mercedes'e terfi ederken, Dou Alman Angela da birlemi Almanya’ya anslye oldu. Onun da Mia’nn imdilerde manda gnnden ara dnm yanana “bir pck kondurma” borcu olsa gerektir.)

***

Mia’nn (siz, mka diye de telaffuz edebilirsiniz, Rusa’da fare demektir) aklk poitikalar, Demir Perde lkelerinde zgrlk rzgrlar estirmeye baladnda; ilk fitili Rumen halk atelemiti.

Romanya Komnist Partisi birinci sekreteri Nikolay avuesku, ikinci sekreteri de kars Elena. (Bizde Elena diyorlard ama kadnn ad Elanora’yd)

Nikolay avuesku, bir baka diktatr Saddam’n davetlisi olarak Irak’ta iken, Romanya’da halk meydanlara dklmt. Apar topar lkesine dnen despot, halka seslenmek iin balkona km, on binlerce insan birden devlet bakan aleyhine sloganlar atmaya balam, bakanlk sarayna doru yrmt. Diktatr konumasn bitirememi, ieriye ekilmek zorunda kalmt...

Halk hareketi takn seller hlinde bakanlk sarayna yrrken, avuesku’ya bal zel OMON birlikleri halkn zerine kurun yadryorlard. lk iki gn Romanya ordusu sessiz kalm, nc gn halkn yannda yer alarak OMON birlikleriyle atmaya balamt. lkeden kamaya alan kar-koca despotlar, lkeden kamadan yakalanm ve bir saatlik bir yarglamadan sonra kuruna dizilmilerdi...

Dnya, Rumen halknn bu zgrlk ahlann alklarken; bizde, evet, dnya zerinde bir tek bizde, stanbul’da bir grup solcu “Yolda Elenalar lmez” diye pankart amlard...

***

Sovyetler Birlii iinde ise ilk fitili Azerbaycan halk atelemiti. Halk Cephesi lideri Eblfezl Eliyev (sonradan Eblfeyz Elibey), iki milyon Azeriyi Azatlk Meydan’na toplamt. Milyonlar Bak meydanlarnda hrriyet trkleri sylyordu.

Mia, Kzl Ordu’yu Bak’ye soktu bir gece yars, 20 Ocak 1990. Sarho askerler hedef semeksizin sivil halkn stne ate atlar. Onlarca Bakl hrriyetleri uruna ehid oldular. ehitler Xyaban’da Azerbaycan’n kahramanlar olarak yatyorlar.

O gnlerde zel televizyon kanallar daha kurulmamt. TRT2’de air Bahtiyar Vahapzade’nin telefondaki acl sesi yanklanyordu: “Balaca uahlarmz, cavanlarmz, gocalarmz grdlar...” (Kck yavrularmz, genlerimizi, yallarmz krdlar...)

Mia’nn dkt ilk kand bu...

***

zgrlk rzgrlar esmeye balamt bir kere; bata Sovyetler Birlii olmak zere Demirperde lkeleri birer ikier zgrlklerini iln ediyorlard. Demirperde yklyor, diktatrler birer ikier devriliyor, yerlerini serbest seimlerle gelen halk temsilcilerine brakyorlard...

te tam o gnlerde, o aylarda Trkiye’de...

Sol orijinli gen ve cesur bir adamn, Sabah Gazetesi ke yazar Engin Ard’n isyan sesi ykseliyordu: “Bizleri bugne kadar niye kandrdnz ey fosiller?” Trkiye’deki komnist dinozorlara hesap soruyordu. Fazla tahamml edemediler; ksa bir sre sonra susturdular...

(O gn bugndr, her platformda Ard Kuu’nun belee avukatln yapyoruz. Hatta bir defasnda, Gazetciler.com’un deerli yazar Adnan Berk Okan aabey tarafndan “Ard Kuu’nun mridi” olmakla sulandk. O, tenezzl edip bizim naiz satrlarmz okumaz ama biz gene de onun doruluuna inandmz her sznn arkasnda duracaz...)

***

Dedelerimiz, Osmanl’ya, Birinci Dnya Sava’na, Osmanl’nn yklna, Trkiye Cumhuriyeti’nin kuruluuna tanklk ettiler.

Babalarmz, kinci Dnya Sava’n, sandkta oylaryla diktatr devirip halk iktidar kurmay, cumhuriyet dneminin ilk cunta hareketini yaadlar.

Bizim nesil, cumhuriyet dneminin ilk cunta hareketini kavrayamayacak kadar kk olsak da yaadk. Sosyalist akmn estirdii frtnalarda boulduk, kanl devrim lklarnn altnda ezildik. Kzl kurunlar vzr vzr uuurken; amansz asker darbelerin ta avlularna doldurulduk, tarihin en acmasz zamanlarna tanklk ettik...

Dedelerimizin tanklk ettikleri Bolevik Devrim, bizim tanklmzda ykld...

zgrlk rzgr isimli filmin ilk versiyonunu izledik biz...

Stalin’in, Brejnev’in Sovyetleri, Tito’nun Yugoslavyas, Tudor Jivkov’un Bulgaristan, Enver Hoca’nn Arnavutluu, Erich Honecker’in Dou Almanyas ve daha niceleri bizim gzlerimizin nnde zgrlk bayraklar atlar...

Gerekleenler birer mucize gibiydiler, hikimse tahmin edememiti...

O gn de herkes yanlmt. Bugn de herkes yanld. Biz sradan insanlar yanldmz gibi; dnyann en iyi haber alma rgtlerine ship olan devlet bakanlar, babakanlar da yanldlar...

zgrlk rzgrlar bir kere esmeye grsn. Esince nnde hibir diktatr, hibir g ayakta duramyor, kapal kaplar ardnda kurulan hibir sinsi plan tutmuyor...

Zaman, Arap halklarnn estirdii zgrlk rzgr zamandr. Despotlar birer ikiir gidiyorlar; halkn hrriyet arzusunun nnde diki tutturamyorlar.

Gidiyorlar, gidecekler, gitmeliler...

Arap halklarnn bu anl zgrlk yry, marktan maribe yer yzndeki btn despotlarn kbusu olmutur. Hibiri koltuunda rahat deildir artk. Bakalm daha kimler tarihin pln boylayacaktr...

Tarih, bizim kuamza cmert davrand dorusu. Bazen yzyllarca esmeyen zgrlk rzgrlar, bizim kuamzn gz nnde hem de iki defa esti. Nice diktatrlerin, nice despotlarn, nice zalimlerin lam ukuruna gidilerini seyretme erefini bahetti bize. krler olsun...


Cahit Kl
stanbul, 22 ubat 2011




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn zgrlk ve eitlik kmesinde bulunan dier yazlar...
Devrimler ve lkeler!
Aydnlarmz ve Biz!
Ar Damar Meselesi
Ba Dik Adamn lm!
Dersimiz Demokrasi Olsun!
Fikir Vadisinin llemesi!
Hukuk ve Adalet!..

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Sava Cinayettir!
Boanlar ve Boulanlar
Monolog...
Despotizmin Hlleri
Dil Meselesi
Mevzular Derin!..
rgtlenmi Cehalet!
Maks Talih
Aydn Kaypakl!..
htiras ve Kara Propaganda!

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Haccac- Frat [iir]
Aklma ayorum! [iir]
Srgnler ehri [iir]
Son Arzu [iir]
Kimdir Gelen! [iir]
Uzaklar [iir]
Derkenar [iir]
Adamm! [iir]
Kars Eli [iir]
Derdimend! [iir]


Cahit KILI kimdir?

‎"Kalem erbb olmak sadece ona buna atmak deil, zaman zaman da hayatn kncne kelimelerden enet ta koyabilmektir!. . " (Cahit Kl)

Etkilendii Yazarlar:
Divan airleri, divan iiri. Ve elbette ki XX. yz yl airlerimiz.


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Cahit KILI, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.