..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Bu kitap ok gerekli bir a dolduruyor. -Moses Hadas
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Toplum ve Birey > Ahmet Zeytinci




7 Ocak 2024
Sizi de Beikteyeken Kerttiler mi  
Ahmet Zeytinci
Beni kertmediler, ama bilemem sizi ya da baka birilerini beikte kerttiler mi kertmediler mi? Beik kertmesi, erkek ve kzn daha beikte bebekken, gelecekte evlenmesine dair verilen karar. Dede Korkut Kitabnda geer. Anadoluda bu gelenek yle iler: Bir kzn doum haberini alan ve bu kzn ailesiyle akraba olmak isteyen erkek ailesi, kzn ailesine bir beik yollar ve sz kesilmi olur. Beik krd da denir.


:BDB:

Beni kertmediler, ama bilemem sizi ya da baka birilerini beikte kerttiler mi kertmediler mi? Beik kertmesi, erkek ve kzn daha beikte bebekken, gelecekte evlenmesine dair verilen karar. Dede Korkut Kitabnda geer. Anadoluda bu gelenek yle iler: Bir kzn doum haberini alan ve bu kzn ailesiyle akraba olmak isteyen erkek ailesi, kzn ailesine bir beik yollar ve sz kesilmi olur. Beik krd da denir.

"Kert" ya da "Krt" kk, "and", "inan" ve "sadakat" kavramlarn bildiren "kert", "kirt" kelimesiyle birdir. O halde gelenein sz verme ve sadakat anlamlarna gelmesi, isminden de anlalmaktadr. Cayma, onurla oynanma ve saygnl sarsma olarak yorumlanr.

Dede Korkut Kitabnda da getiine gre ok eski bir gelenek eski Trkler arasnda. Gnmze baknca ok da geerlilii olmayan bir gelenek diyelim. Hadi oldu da ocuklar buluu filan getiler de bakalarna ak oldular, nasl olacak? Yok siz asla bakalar ile evlenemezsiniz, kkken kertilmisiniz, deyip kapatlr m konu?

Beik Kertmesinin bozulmas ile ilgili de yle bir bilgi var. Bu, sz kesme anlamna gelir. Sonra nian yaplr. Beik kertmesi niann bozulmas durumunda deiik normlar uygulanr. Okuyan erkek, kzn okumamas durumunda ileride kz beenmezse yine nian bozulur. Yahut tersi durumda, kz okuyup olan okumazsa kz taraf cayabilir.

Beik Kertmesi nereden gelir?

Beik kertme nianl gelenei Trklerde ok eskilerden beri uygulanmtr. Bu gelenek Trklerden baka Hindistan ve Avustralya gibi lkelerde de grlmektedir. Karadeniz Blgesi, bugn gelenein en yaygn grld yredir.

Beik Kertmesinin en ok grld hayvanda Kerten Keledir... Tabi Kertenkele erkei, dii Kertenkele de Kertilenkele olmaktadr. Bu da espri olarak araya benim tarafmdan sktrlmtr affnza snarak...

Beik kertmesi nian, nikh gcnde olmasna, nikh yerine saylmasna karlk, yine de ocuklar evlenme ana geldiklerinde kza dnr gidilip istenirdi. Dede Korkut hikyelerinde de ayn gelenek vard. Beik kertme nian bozmak isteyenler onu, ancak iki tank dinleterek bozabilirlerdi.

Deiik illerde farkl uygulamalar

Adanada (Darpnar) niann yapld gn kap bakla kesilir bir yark meydana gelir ve bylece iki ocuk nianlanm olur. Byyp evlendikleri zaman kapya alan yark kapatlr.

Konyada da beie bakla kertik alr. Bu, sz kesme anlamna gelir. Sonra nian yaplr.

Ktahyada (Tavanl) ocuklar dounca, anneler karlkl olarak birbirlerinin ocuuna altn takarlar ve szleirler.

Malatyada (Akada) ocuklarn beiklerine tane iaret konur ve kza armaanlar gtrlr, taklar taklr.

Diyarbakrda hoca gelir, yarm nikh kyar. ocuun kulana okuyup fler.

Orduda (Perembe) beiklere kurdele ya da kolon balanr. Aile bykleri sz keser, nian yaparlar. Kurdele kesilir. Kuran okunur.

Beik kertmesi az da olsa eitli durumlarda hukuksal olaylarda da sz konusu olmaktadr. Ceza durumlarnda yargcn treyi dikkate alarak takdir hakkn kullanmasna yol aan durumlar ortaya kmaktadr. Aslnda bu tr nianllk hukuken bir sorumluluk dourmamaktadr.

lkemizin eitli yerlerinde geen birka olay yledir.

Kastamonu Takprdeki bir kyde geen olayda beik kertme nian yaplm. Erkek ocuk henz 16 yandayken kendisine yz vermeyip kk dren beik kertme nianlsn baz akrabalarnn da kkrtmas sonucu, ar biimde yaralar. Dava mahkemede grldnde, kzn ocua kar hukuken su saylabilecek hibir eylemde bulunmad anlalr. Kzn, ocuun beik kertme nianls oluu, kz asndan herhangi bir hukuksal sorumluluk dourmamaktadr. Bu nedenle de ocua yz vermemesi hibir surette ocuun ldrme giriimini hakl gstermemektedir. Fakat dava sonucu, hakim, Medeni Kanunun kendisine tand takdir hakkn kullanarak suluya verilecek cezay 1/5 orannda indirir. Cezann indirilmesine sebep, grnrde ocuun henz reit olmamasdr. Fakat asl neden, blgenin trelerini iyi bilen yargcn bu gelenei dikkate almasdr. Yargca gre kzn ocua yz vermeyip onu kk drmesi, ocuun hareketini tresel adan hakl klmaktadr. Bylece hukuken hibir geerlilii bulunmayan beik kertme nian tresini yarg, takdir hakkn kullanarak dikkate alm ve cezay indirmitir.

Rizenin kizdere ilesi, Rzgrl Kynde geen bir baka olay ise yledir:

"Sleyman oullar ile Paagiller arasnda beik kertme nian yaplarak, Paagillerin kz, Sleyman oullarndan Mehmet Aliye nianlanr. Kz 13-14 yana geldii sralarda, eskiden beri Sleyman oullarna dman olan Hac Osman oullar, bu aileyi tahrik etmek iin kz hakknda birtakm yakksz sylentiler karrlar. Mesele bununla da kalmaz. Hac Osman oullarndan Cemil adnda bir delikanl kz srekli olarak rahatsz eder. Bu duruma zaten fena halde ierleyen Mehmet Ali, gnn birinde Cemili kza ar szler sylerken yakalar. Cemil bunun zerine Mehmet Aliye de hakaret edip zerine yrynce Mehmet Ali Cemili vurur. Mahkemede Cemili ldren Mehmet Alinin cezas 19 yl 6 aya indirilir. Yarg, trenin sk balarla birbirine balam olduu iki kiiden Mehmet Alinin kz savunmak amacyla ve ar tahrik karsnda bu eylemi ilemi olduunu gz nne almtr."

Trabzon Akaabatta geen bir olay da yle:

ki aile arasnda beik kertme nian yaplm. Erkek taraf, o blgenin tresi olduu zere, kendilerine ait arazinin bir blmne kz her yeni yana giriinde bir kavak dikmeye sz vermitir. Evlenme gerekleince, zerinde gelinin ya kadar kavak bulunan bu toprak paras, balk olarak kz tarafna verilecektir. Fakat kz, evlenme ana gelince, baka zengin bir delikanlya ykl bir balk karlnda verilir. Beik kertme nianls elden giden delikanl ve kz iin o gne dein 17 adet kavak dikmi olan babas, kyde alay konusu haline gelirler. "imdi o kavaklar ne yapacan aam, fazla glge de etmezler" biiminde szler yaylr gider. Gururu fena halde incinen baba, olundan namusunu temizlemesini ister. Fakat olu bu ie yanamaynca babann kydeki durumu daha da ktleir. Kk drlmekten korktuu iin kahveye kamaz olur. Bu duruma daha fazla dayanamayan baba, ok iki itii bir gece kz da, babasn da vurur. Yarg, lm cezasn mr boyu hapse indirir. Kar tarafn treyi inemi olmas, yargcn takdir hakkn kullanmasnda rol oynamtr.

Kars-Arpaay leesinde geen bir olayda, beik kertmesi nianl ok gzel bir kzn karlmas zerine eski nianls, karan delikanly takip eder. attktan sonra ondan kz geri alr. Fakat artk kz ile evlenmez. nk o yrelerde bakasnn kard bir kz artk bir bakas almaz. Namus lekelenmi saylr. Oysaki bu olayda kzn bekretine bir halel gelmemiti (Karsl bir renciden).

21. Yzylda hele de iletiim aletlerinin artt, kltrl ve bilgili insanlarn artt zamanmzda pek de bir geerlilii kalmayacak gibi grnyor yakn zamanda Beik Kertmesinin...

NOT: Yaznn byk blm alntdr



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn toplum ve birey kmesinde bulunan dier yazlar...
Gerekleri Tarih Yazar Tarihide
Bu Devirde Ne Kald
Kroloji Biliminin ncelikleri
Negatif Elektrik cretleri Ne Kadar
Skyor ve Yoruyor Bu nsanlar Bizi
Ey Trk Esnaf ve Zanaatkr
Yapmayn nsan Yalnzlatrmayn
Zahmetli ler Bunlar
Bu Yazda Dayak Yerletirme Bulunmaktadr
Mega ehir Olmaktan km Bir Mega Ky

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Ramazan Kolisi ve Volisi
Bekle Bizi Mars Sra Sende
Karalahana orbas Gururumuzdur
Kamera akas aklabanlklar
Artk Buradan Bir ki Nobel kmal
Elektrik Parasn Ucuza Getirmenin Yollar
Sosyal Medya Fenamenleri
Silah irketleri Kimlerin ve Savalar Nerede
Bizler Beyazcama Gmlrken lkede Neler Oluyor
Sam Amca Mlayimleecek

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Bir Papatyaya [iir]
yi Misiniz [iir]
Bu Kadar m [iir]
Hamdi ile yi Arkadatk [iir]
Ben Uyurken Oldu Bunlar [iir]
Belasn Arayan air [iir]
9. 15 emsiyesi [iir]
lm Kolay Be Olum [iir]
Yaadklarm Yazdm Sadece - 1 - [iir]
Gkyz [iir]


Ahmet Zeytinci kimdir?

1961 Ankara'da balayp devam eden bir hayat. lk ortaokul, lise ve iki yllk bir niversite deneyimi, ticaret hayat Ankara'da iki tane aslan gibi evlat biri dii biri erkek aslan olmak zere hayat mutlu bir ekilde akp gidiyor. Biraz iir, biraz yk ve denemelerin scaklnda. . .

Etkilendii Yazarlar:
Nazm Hikmet, Aziz Nesin, Erich Fromm


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Ahmet Zeytinci, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.