..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
iir, tarihten daha felsefidir ve daha yksekte durur. -Aristoteles
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > yk > Toplumcu > Veysel Baer




22 Aralk 2021
oban Lazm 1  
Veysel Baer
renmenin ya olmazm ama, keke bunlar daha gen yalarda renmi olsaydm, diye hayflandm birka kez


:IDG:
                    
OBAN LAZIM 1

oban olduuma bakmayn. Biraz hatr-gnl desteiyle olsa da dardan liseyi bitirmi bir adamm ben. Her ay mutlaka bir kitap okurum. Birka gn gecikmeli gelse de tarafsz saylan bir gazeteyi, bulmacalarn zene kadar elden brakmam. Geen gzden bu yana da kaleme sarlmaktaym. Yazdka ve yazarken aratrdka edindiim bilgiler, yam gekin olsa da iyi yerleiyor kafama. Ha deyince unutulmuyorlar. Dolaysyla kalemin daha kvrak oluyor. Yaz yazma aamasna gelmemde, gayretimden ziyade retmenimin emei daha fazla Hakkn batan belirtmem boynumun borcu retmenim kim mi? Canmdan bir para

Szcklerdeki baz harflerin yutulmasyla yaplan konumaya yresel az yerine alma dili derim ben. Szcklerin doru sylenii de haliyle elma dili oluyor. Bu tespitim kabul grr m orasn bilemem ama, Trk Milletinin ezici ounluu alma diliyle konuuyor, bunu iyi biliyorum. Bizim bu yrelerde, alma dilinin almas da yaygndr. Yani, szcklerin lazm olan ksmlar sylenir. Benim admda olduu gibi. Kyllerim, Lazm der bana. Lakabm da oban.Adm, essahtan Lazm deil emme yle oluyor ki zamanla sen de Lazm demeye balyorsun kendine... lk adm Milazmm. Anamla babama, ebemle dedeme lazm bir evlat doduum iin ilk onlar balam Lazm demeye. ki kzdan sonra doan olan ocuu onlar iin pek lazm olanm. Bir de; alma dilinin almasyla adm mnasip bir ekilde sylenince, Lazm olarak temelli yerlemiim dillere.

Milazm adn dedem koymu bana. Anam doum sanclar ekerken yaylaya jandarma mlazm (Temen) gelmi. te tam o vakitlerde domuum. Lazm evlat doduunu renen dedem pek sevinmi. Mlazm efendi ve beraberindeki jandarmalara bir kuzu keserek yedirip iirmi. Sonra da, Allahn selameti banza olsun, deyip uurlam onlar. Benim adm verecekken mlazm efendinin ad gelmi aklna. Hep milazm efendi diye hitap ettiinden unutmu adamn adn. Derken, besmele ekip kulama defa; Milazm! Milazm! Milazm! diye seslenmi. Ondan dolay adm olmu Milazim. Anamla babam, Bir lazm az gelir, ikinci bir lazm daha mnasiptir, deyip girmiler havaya. Ama, umut edilen lazm yerine nc kz gelmi dnyaya. Yine demiler, Arkas lazmdr, durmak yok yola devam. Bir deil, tam iki lazm birden vermi Mevlam. Taze lazmlar gn sonra meleklere vermiler selam. Anamla babam, Ha gayret deseler de velhaslkelam. kz ve lazm olanla yetinmek zorunda kalmlar vesselam

Bizim buralarda kz ocuklar, lazm evlat saylmazlar diye bir anlay yoktur. Lazm deerindedirler. Ancak, ata ocann ttmesi iin lazm olan mutlaka istenir. Be alt sene sona babam, kafa kadm almak iin iledeki nfus memuruna gitmi. Memur, olann adn sorunca babam; Lazm,demi. Memur pek itahl glp, yle ad olmaz, deyince babam; Olann essah ad Milazm emme biz Lazm deriz, demi. Nfus memuru akm meseleyi. Adm yazlm Mlazm. Be alt yalarnda kuzu gtmeye balaynca, bu defa da olmuum oban Lazm

Aklm iyice ermeye baladnda oban Lazm, denmesi gcme gitmeye balad. lkokuldayken alay edercesine oban Lazm diyen ocuklarla epey kavgam oldu. Denk getirdiklerimi dvdm. Birletiklerinde dayak yedim. Byle bir kavga sonras retmenim; oban Lazm demelerini dert etme. Kydeki herkesin bir lakab var. Seninle dalga geenlerin de ilerde lakaplar olacak, deyince aalk duygusundan arndm biraz. Daha sonralar, oban Lazm demeleri umurumda olmad. Bizim kyde, kadn erkek alaynn lakab vardr dersem yalan sylemi olmam. Tabak Hasan, Kmldan Ahmet, Srk lfet. Ibil Musa; atal Hseyin. Godgod lfet. Fndk Aye, All Zeynep, Eri Fadime, ebi Hate. Zilli Halime. Yaz yaz bitmez. Saysna bereket.

Kydeki ve yayladaki torunlarm da Lazm Dede, derler bana. te byle dnce ahalinin diline, lakabnla adn kaznyor beynine O yzden, yaylaya gelen baz yabanc misafirlere kendimi; oban Lazm diye tanttm oluyor. Lakabmla adm garip geldii iin bel bel bakyorlar yzme
     
Mlazm, nam dier oban Lazm olarak ben kim miyim? Anlataym. Altm alt yanda, iki olanla iki kz babas, alt torun dedesiyim. Byk olum, bak doktor. Yani genel cerrah. Kars da bayltc doktor. Anestezi uzman. zmirde oturuyorlar. Byk kzm, Ankaradaki zel bir lisede edebiyat retmeni. Kocas da ormanc. Mhendis olanlardan. Orman Genel Mdrlnde ube mdr. Kk olum okumad. yi de oldu. Buraya da adam lazmd. Kk kzm ise okumaya hi heveslenmedi. On yedisine ayak salladnda evlenen kz zaten okumazd.
     
Vereyim sana bir t, kendi ununu kendin t.

Benim yaz yazmam bu ataszne benzedi biraz. ki retmenden -birisine diklenince br de yakama yapt- yediim okkal dayak sonras ortaokul ten ayrldktan sonra mthi bir okuma hrsna kapldm. Daha dorusu, yediim dayan hncn okumadan karmaya baladm. Ne buldumsa okudum ve hl okurum. te bu okuma hrs beni, dardan ortaokulu ve liseyi bitirmemi salad. Okuma tutkumu bildikleri iin retmen kzmla kocas, her gelilerinde ynca kitap ve dergi getirirler bana. Arada gnderdikleri de oluyor. Geen yaz; retmen kzm, on yandaki kzyla yaylaya geldiinde, onlarn sayesinde internet dnyasn tanm oldum. Torunumdan bilgisayar kullanmasn, annesinden de okunacak yazlarn bulunduu edebiyat sitelerini rendim. On gn sonra da dizst bilgisayar alp, internete balandm. Sitelerdeki yazlar okuduka yaz yazma hevesi belirdi bende. retmen kzma syledim bunu. ok iyi olur, dedi kzm. Yaamndan baz kesitleri anlatan ykler yaz ki bizlere de hatra kalsn.
     
Onun tevik edici bu szleriyle yaz yazma itahm iyice kabard.

Bunca yl kitap u bu okudum. Bir yk yazaym da, oban Lazmn ne yaman bir ykc olduunu grsn cmle alem diyerek havam da atmaktan geri kalmadm.

ok okumann yk yazmada elbette yarar olur, dedi kzm. Bu i, o kadar kolay deildir. yle yapalm. Drt sayfalk bir yk yaz. lk grcn ben olaym.

Kzmn, lk grcn ben olaym, demesine gleceim tuttu. yi de gldm.

ki gnlk bir uradan sonra ortaokuldan ayrlma ykm yazdm. Bendeki heyecan trmanta. Neredeyse dan zirvesine kacak. Kzm; kurgumun fena olmadn syledi ama, yazm kurallar ve anlatmdaki eksikliimi ekinmeden yzme vurdu. obanlk saatlerim dnda gece gndz demeden bir gzel retmen kesildi bama...

Bir metnin, okunabilir bir metin olabilmesi iin Trkenin doru kullanlmas ve yazm kurallarna gre yazlmas gerekir.
     
yk yazmann baz zellikleri vardr. ncelikle iyi kurgulanmas gerekir. Yani; yazya aktarlacak olayn, anlam ve uyum btnlnn salanmas iin tasarm arttr. yknn yazm ekli belirlenmeli. Olay rgs iyi ilenmeli. yky zenginlik katmas istenen ksa yklemeler olaydan kopuk olmamal.

Olayn anlatlmasnda hangi tekil ahsn kullanlaca iyi tespit edilmeli. Ben anlatml yklerde gz sadece I. tekil kiide bulunmal. O ile, yani nc tekil kiilerce yaplan anlatmlarda ise gz, olaydaki her karakterde olmal.

Zaman kavramlarnda elikiye dlmemeli. Aksi takdirde olay, farkl zamanlarda ayn anda yaanm gibi olur.

Noktalama iaretleri bir cmlenin notalardr. Yerinde ve doru kullanlmal.

Fazla konumak insan hataya zorlad gibi, uzun cmleler de anlam zorluu yaratr. Yklemle biten birka cmle sonrasnda ksa bir devrik cmle, okuma ahengi salar. Ksa cmle kolay anlalr. Fazlas ise, arabann dur kalk, dur kalk gitmesine benzer.
     
Adal sslemeler okuyana bkknlk verir. Az ve z olanyla yetinilmeli. Daha ok, yk karakterlerini konuturmaya ve hareketlilie arlk verilmeli.
     
Bir cmle ierisinde ayn ve uygun dmeyen szcklerin kullanlmas gz trmalar.
O nedenle szck seiminde zen gsterilmeli. Bunun en kolay yolu da szlkten yararlanmaktr.
     
yky yazan; kendi duygu, fke, t gibi istemlerini ykye dahil etmemeli. yksndeki karakterine yaptrmal.
     
Anlatm bozukluklar o yaznn yzkarasdr. O nedenle, szcklerin gereksiz yere kullanlmas, kartrlmas, yanl anlam verilmesi, yapsnn deitirilmesi ve mantk hatasna dlmemesi gerekir.
     
Yazlan bir yk, zaman aralkl olarak drt-be kez elden geirilmeli. Her ele alnnda mutlaka atlacak ya da ilave edilecek blmler olabilir. Bir sre dinlendirilen yk bir de sesli okunmal. yknn, yazann iine sinip sinmedii okumada belli olur.
     
yk yazan; yksnn beenilecei beklentisiyle deil, bir sanat eseri meydana getirmek iin kalem oynatmal.
     
Btn bunlar bildiine gre yk yazyor musun? diye sordum kzma.

rencilerime retiyorum, diyen kzmn yant houma gitti. Sonuta ben de onun rencisiydim.

Kzm; yukarda paragraflar halinde syleyip, aralarnda aklama yapt yk yazma esaslarndan sonra da ders vermeye devam etti. Betimleme, fiil, bala, pekitirme sfat gibi konular kafama dank ettirircesine retmeye alt. Gzme drtercesine uygulamalar gsterdi. Btn bunlar yetmezmi gibi, internetten ald notlar obanlk yaparken okumam syleyip, dnte szl snavlara tabi tuttu.

Gnderecein, birer teneke inek ve koyun peynirlerini hak edeyim, diyerek matran da geti bir ders srasnda.

Anlatm bozukluklar snav arasnda kzm; Kocamn dediine gre bu sene on milyon fidan ekilecekmi. Bu civarda da fidan ekim almalar var m? diye sorunca, Yok, dedim. Bir gld, bir gld ki Gcme de gitmedi deil. Bir kyl olarak, fidann ekilip ekilmeyeceini bilmen gerekirdi Lazm baba deyince kaynar sular akt tepemden. Pek mahcup oldum. Fidan; elbette ekilmez. Dikilir. Kzm, meer benim alg derecemi snamak istemi. Doal olduunu syledi. Belirli yatan sonra insanlar, zor renir abuk unuturlarm. Kzmn beni yine adamakll bunaltt bir zamanda;
yi ki senin rencin deilim, diye yakndm.

ansl bir renci olurdun, dedi.

     Kocas da gelip, aldklar yayla havasna denizin yosun kokusunu da dahil etmek iin gittiklerinde daha ok hak verdim kzma. Yirmi gn sonra gnderdii yk yazma konularn ieren kitab da okuduktan sonra temelimin baya salamlat inancna eritim. Bilgi daarcm geniledike, kendimi daha da olgunlam hissediyordum.

     renmenin ya olmazm ama, keke bunlar daha gen yalarda renmi olsaydm, diye hayflandm birka kez

Kurban bayramna ailecek geldiklerinde, yazn yazm olduum ortaokul ykm yeniden yazdrd kzm. Mthi bir heyecana kapldm yine. nsann evladndan not almas ok farkl bir duygu. Onunla gurur duyuyorsun ama, Onca uramasnn karln ya veremediysem?.. diye de kendinde eksiklik hissediyorsunBaba evlat dayanmasnn tatl huzurunu duyarken, ince ince burkulmalar oluyor iinde

Dersine iyi altn belli oluyor. Uygun szck kullanmada biraz daha zen gsterirsen, obanlktaki baarn yaznda da gsterebilirsin
retmenimin en son eletirisi bu oldu

Aldm onca tten sonra ite byle yk tmeye baladm

Mlazm. Nam dier oban Lazm.

Veysel Baer
























































     





















               









Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn toplumcu kmesinde bulunan dier yazlar...
Alkars

Yazarn yk ana kmesinde bulunan dier yazlar...
anakkale'nin Bir Baka Yz
Ece ve Trngey
Koca Seyit
O ey
ise ve Sarkz
Sndrgl Emmi
Esma Kadn
Bir Tutamlk Bulut
valyenin Gc
Aslan Sad

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Dnyay Sessize Al [Deneme]
Gelin Aalar [Deneme]
ah ve Mat [Deneme]
Kolay Gelsin [Deneme]
Elhamdlillah Mslmanz [Eletiri]
Ana Bayram [nceleme]


Veysel Baer kimdir?

Yazmak kadar eletiri de nemlidir.

Etkilendii Yazarlar:
Atatrk


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Veysel Baer, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.