..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Genliinde mzik renen, felsefeyi daha iyi anlar. -Platon
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Yazarlar ve Yaptlar > Hakan Yozcu




29 Ocak 2011
"Gn Olur Asra Bedel" zerine Bir nceleme  
Hakan Yozcu
Akc bir sluba sahip olan Aytmatov, olaylar adeta bir zincir halkas gibi ard ardna balayarak akan bir su gibi anlatmtr. Dili son derece sade ve aktr. Bu nedenle okuyucu, onun eserlerini eline aldnda, kitabn kalnlna bakmadan, kitab elinden brakmak istememektedir. Bir an nce eseri bitirip sonuca ulamak istemektedir.


:EAHII:

     Cengiz Aytmatov, 1928 ylnda domu, dnyaca nl, ok ynl bir kiilik ve zgn bir Krgz Yazardr.
     Aytmatov, Trk Kltrn dnyada duyurabilmi ve tantabilmi, nemli, iyi bir edebiyatdr. Herhangi bir ekole veya akma bal kalmam kendi tarzn yaratm bir kiiliktir.
     Eserlerinde ak, sevgi, hzn gibi insana ait olan zellikleri tema olarak ele alm, iten gelen duygularla beslemi ve onlar dilin byl havasyla ileyerek anlatmtr. Bylece ortaya mkemmel denebilecek eserler ortaya karmtr.
     Aytmatov, iinde yaad toplumun, yzyllar iinde kazand tm deerleri eserlerinde yanstm ve onlar ebediletirmitir.
     Aytmatov’un eserlerine bakldnda, Onun, kendi toplumunun kltrnden deerler tad grlr. Aytmatov, eserlerinde halkna ait ataszlerine, iirlere, trklere, halk hikyelerine, masallara ve buna benzer birok folklorik deerlere ska yer vermitir. Bylece yazar, dncelerini pekitirmi ve daha gl hale getirmitir. Bu zellikler onun eserine daha ayr bir gzellik katmtr.
     Akc bir sluba sahip olan Aytmatov, olaylar adeta bir zincir halkas gibi ard ardna balayarak akan bir su gibi anlatmtr. Dili son derece sade ve aktr. Bu nedenle okuyucu, onun eserlerini eline aldnda, kitabn kalnlna bakmadan, kitab elinden brakmak istememektedir. Bir an nce eseri bitirip sonuca ulamak istemektedir.
     te bu eserlerden biri de “Gn Olur Asra Bedel”dir.
     “Gn Olur Asra Bedel” yazarn en gzel romandr denilebilir. Krgz geleneklerinin, yaam biimlerinin, corafi gzelliklerin en gzel biimde anlatld bir romandr.
     Usuz bucaksz Krgz bozkrlarnn yaln bir dille anlatld, hayat zorluklarna gs geren, yokluklar ierisinde varlklarn idame ettirmeye alan, kimselerin yaamak istemedii, orak, verimsiz arazilerde yaamaya alan insanlarn yaam mcadelesi anlatlmaktadr bu romanda. Tabii, ak ve sevgi de ayr bir renk katmaktadr romana.
     Ayn zamanda dnemin Sovyet ynetimine kar bir bakaldr bir isyan romandr, “Gn Olur Asra Bedel”. inde yaanlan sistem, ak bir ekilde eletirilmektedir. nsanlarn kukuyla karlanmalar, her eyden phelenmeleri, masum insanlara iftiralar atarak yaamlarn zorlatrmalar ve hatta lme srklenmeleri eletirel bir gereklikle okuyucuya sunulmaktadr.
     yle ki roman sonunda evirmenin notu olarak “Bu romann en gzel, en ilgin blmnn bu ciltte yer almad, Sovyetler Birlii’nde Glasnot’a geiin eiinde iken o blmn yaynlanmasna izin verilmedii ya da yazarnn o blm ayr bir kitap olarak yaynlamay uygun bulmu olabilecei” yazlyor.
     “Cengiz Han’a Ksen Bulut” adn tayan romann, Gn Olur Asra Bedel’in tamam olduu ve ad geen bu romann okunmadan Gn Olur Asra Bedel’in tam olarak okunmayaca” belirtiliyor.
     Gn Olur Asra Bedel “Elips Kitap” tarafndan Ankara’da baslm olup 440 sayfa tutarnda bir kitaptr.
     Roman, adeta bir izgi film edasyla balyor. En bata a bir tilkinin Krgz bozkrlarnda bir tren yolunda yiyecek bir eyler aramas dikkatleri ekiyor. Tilki, romann henz banda adeta olaylarn habercisi olarak veriliyor. Belki de romanda aln, sefaletin, mcadelenin temsilcisi olarak gsteriliyor. Tm tehlikelere ramen tilki trenden atlacak bir yiyecek krnts bulmak midiyle ne olursa olsun tren yolunu terk etmiyor. Tehlike annda biraz uzaklasa dahi biraz sonra tekrar tren yolunun yanna geliyor. nk baka yiyecek bulma ans yok. Er veya ge yiyecek bir eyler bulabileceini biliyor. Yaayabilmek adna tm tehlikelere gs geriyor. te aslnda romann giri tezi de bu: nsanlarn tm zorluklara ramen verdikleri yaam mcadelesi…
     nce roman elinize aldnzda bir ocuk roman zannediyorsunuz veya kahraman bir tilki olan ve hayvanlar lemini anlatan bir intak eser sanyorsunuz. Ama deil…
     Yazar, tilki ile tren yolunu o kadar gzel badatryor ki eser sonunda yazarn neden byle bir teknie bavurduunu anlyorsunuz.
     Roman, Krgz bozkrlarnda bulunan, sadece birka ailenin yaad, onlarn da burada ii olarak alt Sar-zek tren istasyonunda geiyor.
     Olaylar, nc ahs kiinin azndan anlatlrken daha ziyade geriye dnklerle veriliyor. lahi bir bak as ile anlatlm. Anlatc her eyi biliyor, gryor ve anlatyor. Her blmn banda ayn giri ibareleri yer alyor:
     “Bu yerlerde trenler doudan batya, batdan douya gider gelir… gider gelirdi…
Bu yerlerde demiryolunun her iki yannda ssz, engin, sar kumlu bozkrlarn zei Sar-zek uzar giderdi.
     Corafyada uzaklklar nasl Greenwich meridyeninden balyorsa, bu yerlerde de mesafeler demiryoluna gre hesaplanrd.
     Trenler ise doudan batya, batdan douya gider gelir, gider gelirdi…”
Romann kahraman Rus Ordusunda savam, yannda patlayan bir bombann etkisiyle yaralanm ama kalc bir yaras olmayan Yedigey adl bir Krgz Trkdr. O, aslnda Aral Denizi yaknlarnda balklk yapan bir genti. Burada evlenmi, sava knca da cepheye gitmiti.
Ald yaradan dolay evine gnderilmiti. Dnte ocuunun ldn renmiti. Sakatt. Bir i yapamyordu. Ama hayat devam ediyordu. almalyd. Eini de alp i aramaya gitti. Ama kendisi gibi ok yaral ve i arayan askerler vard. Kendi daha anslyd. nk eli ve ayaklar tutuyordu. Ei Ukubala her eye ramen kocasnn yannda idi ve onunla birlikte zorluklara gs geriyordu. Kocasnn kald yerde ie o devam ediyordu. Ne i olsa yapyorlard. nk geinmek zorundaydlar, yaamak zorundaydlar.
te burada yazar, Trk kadnn Orta Asya’dan beri gelen manevi gcn ortaya koyuyor. Trk kadn, en zor artlarda bile eini brakmayan, tm zorluklara gs geren, daima einin yannda olan, ocuklarna son derece yrekten bal mfik bir anne, kocasna sonsuz bir sevgi ile balanan rnek bir kadn olarak veriliyor. Ayn zellikleri Dede Korkut Hikyelerinde de grebiliyoruz. Deli Dumrul Hikyesinde, anne ve babasnn bile oullarnn yerine can veremedii, einin, kendisinin yerine can vermek istemesi gibi.
“Ukubala isteseydi ailesinin yanna gidebilirdi. Zaten o da bozkr kylerinden gelmiti. Kocas askere gidince akrabalar onu gtrmek istemi “Bu skntl yllar gel bizim aramzda geir” demilerdi. Yedigey, cepheden dnnce senin de Cangeldi’ye dnmene kimse engel olmaz”. Ama o kestirip atmt. “Ben kocam bekleyeceim. Olumu yitirdim. Yedigey sasalim dnp geldii zaman hi olmazsa karsn brakt yerde bulmaldr. (s.80)
“Bu mitle bahar gelince yola ktlar. Gentiler, onlar kye balayan pek bir ey kalmamt. lk gnler o istasyondan bu istasyona giderek oralarda gecelediler. Ama hi uygun bir i bulunmuyordu. Hele yatacak yer bulmak ok zordu. Bulduklar yerde gecelediler. Ne i olursa yaparak gn gnne geimini kardlar. O gnlerde iin ounu Ukubala yapyordu, nk gen ve salkl idi. Dtan gl bir adam grnen Yedigey, ykleme-boaltma ilerini alyordu ama bu ileri onun yerine daha ok Ukubala yapyordu. (s.81)
     
     Kader onlar bir gn Sar zek denilen bir bozkr tren istasyonuna atmt. Kazangap adnda biriyle tanmlar ve onun tevikiyle de buraya gelip almaya balamlard. Hayatlar dzene giriyordu bylece. Varsn zor olsundu, varsn g olsundu. Onlar ekmein bir ucundan tutmulard nasl olsa. Sar-zek denilen yerden de hi ayrlmaya niyetleri olmamt.
     Tm bu olaylar daha romann balamasndan itibaren hep geriye dnk olarak veriliyor. Aslnda roman bir lm haberi ile balyor.
     Yedigey’in kars Ukubala, einin can dostu olan Kazangap’n lm haberini getiriyor. Sar zek’teki tm sakinler Kazangap’n lm zerine ayaklanyor. Ona kar olan son grevlerini yerine getirmek iin toplanyorlar. Onun vasiyeti zerine onu Ana-Beyit mezarlna gmeceklerdir. nk Kazangap hatr saylr bir dosttur. Ona yakan bir ekilde hareket edilecektir. Vasiyetine uyulacaktr. Oysa buras hem uzaktr hem de artk yasaklanm blgedir. Ama onlar bunu sonra reneceklerdir
     Kazangap’n uzakta yaayan ocuklar da haberdar edilir. Olu Sabitcan vefasz biridir. Yatl okulda okumutur. Kendini hep nemli biriymi gibi gstermeye alan bir tiptir. ok konumaktadr. Palavralar ile insanlarn canlarn skar. Kz ise bir ayyala evlidir. Cenaze trenine gelmek istememelerine ramen gelirler. Ama yabanc birileri imi gibi davranrlar. Gelenekler grenekler onlar iin nemli deildir. Bylece yazar ortaya kltr atmasn ortaya koymutur. Yeni gelen neslin eski nesille attn veya kendi kltr iinde yetimeyen Kazaklarn gelenek ve greneklerine yabanc kaldklarn anlatmaya almtr. Buradan da insann kltrne, gelenek ve greneklerine, adetlerine sahip kmas gerektii mesajn vermitir.
     Romanda geen zaman, aslnda bu cenazeyi Sar-zek’ten Ana Beyit Mezarl’na gtrme zaman kadardr. Ama tm olaylar Yedigey’in bu yolculuk srasnda dnceleriyle geriye dnlerle verilir. O, giderken biricik dostu olan Kazangap’ dnmektedir. Onunla yaad olaylar zihninden bir bir gemektedir. Bunlar dnrken de farkl olaylar da anmsamaktadr. te Aytmatov, kendine has slupla btn bu olaylar birletirir
“Kumbel stasyonu’nda, kmr boaltma iiyle urap didindikleri bir gn kmr deposunun bulunduu avluya, deveye binmi bir Kazak geldi. Grne gre i iin gelmiti buraya. Adam devesini kstekleyip otlaa saldktan sonra, evresine dalgn dalgn baknd. Koltuunda bo bir uval vard. Yedigey’e sokularak:
     _Karda, dedi, rica etsem, u deveye biraz gz-kulak olur musun? ocuklarn hayvanlar kzdrmak ya da dvmek gibi kt huylar vardr. Ksteini de zerler elence olsun diye. Ben biraz sonra dnerim. (s. 83)”
     te Yediyey ile Kazangap’n dostluu byle balamt. Yedigey kendine emanet edilen deveye gz gibi bakmt. Biraz sonra devenin yanna gelen ocuklar kovalam, onlarn yaramazlk yapmalarna izin vermemiti. Kazangap da bunu grnce Yedigey’e gven duymu ve snmt. Ona kendi blgesindeki kk tren istasyonunda ii olarak almasn nermiti. Bundan sonra dzenli bir ii olacakt. Beenmezse istedii zaman ekip gidebilirdi.
     Yedigey kabul etmiti bu teklifi. Onlar iin yeni bir hayat demekti bu. Sar zek’e gitmi ve orada almaya balamt. Bu, yle bir almayd ki bir daha buradan hi ayrlamayacaklard. Adeta buraya kk salacaklard. te bu Kazangap da onun can dostu, biricik arkada olacakt. Bylece Yedigey karsyla birlikte ileli, zor ama yeni bir hayata “Merhaba” demilerdi.
     Sar zek stasyonu’nun bulunduu blge Rus Uzay stasyonu Blgesi’ne yakn bir blgedir. Bu nedenle romanda uzay ile ilgili Rusya ve Amerika’nn ortaklaa yaptklar almalara da yer veriliyor. Bunlar ikinci planda gsterilirken roman sonunda konu ile iliki kurduruluyor.
     Rusya ve Amerika, ortak bir alma yapmaktadr. ki kozmonot uzaya gnderilir. Bunlar, baka bir gezegenden sinyaller alarak insana benzeyen yaratklarla temasa geerler. Bu, dnya iin nemli bir bulutur. nk uzayda sadece bizim olmadmzn dnceleri verilmektedir. Yazld dneme gre hayli ileride olan bu dnceler, Aytmatov’un dnce alannn ve hayal dnyasnn ne kadar geni olduunun bir gstergesi olarak ele alnabilir.
     Roman sonunda mezarln yaknda olan bu uzay istasyonu askeri yasak blgedir. Bu nedenle cenaze alayna gei izini verilmez. Dolays ile kendileri iin ok anlaml olan bu mezara cenazelerini gmemezler. Kk dmemeleri iin de o blgedeki bir vadiye gmeceklerdir. nk onlarn geleneklerine gre gmlmeye gtrlen bir cenazenin gmlmeden gelmesi ok ayp ve utan verici bir durumdur.
     Burada yazar, cenaze gmme adet ve geleneklerini de en ayrntl biimde vermektedir. Bylece gelenei ileriki nesillere aktararak devam ettirmek istemitir.
     Romann ikinci planda kalan nemli kahramanlar da Abutalip Kuttubayev, kars Zarife ve ocuklardr.
     Abutalip Kuttabayev savaa katlm ve savata Almanlara esir dm bir retmendir. Oysa o zamanlar Rusya’snda esir dmek halk tarafndan ok ayp, aalanma olarak karlanmaktadr. nk askerlere esir dmek yasak edilmitir. Esir den asker kendini ldrmelidir. Dolaysyla Abutalip bunu yapmamtr. Emirlere kar gelmitir. Bundan baka esir kampndan kam kendini Yugoslav partizanlarnn arasnda bulmutur. Onlarla birlikte savam, sonra vurulup yaralanmtr. Bunlardan dolay gittii her yerde bu olaylar karlarna km sknt ekmitir. rencilerinden bile bunu yzne vuranlar olmutur. Okul idaresi de onu uzaklatrmak zorunda kaldndan kaderin cilvesiyle Sar zek’e istasyon iisi olarak gelmilerdir. nk alk insana her ii yaptrr:
     “n tarafta oturan rencilerden biri, sert bir hareketle dorulup parmak kaldrd ve onun szn kesti:
     -retmen, demek ki siz Almanlara esir oldunuz?
     Byle diyen renci, sert, souk baklarn retmene dikmiti. Ayakta, Hazr ol duruunda dikilen gen, ban hafife arkaya atmt.
     -Evet, ne olmu esir dmsem?
     - Niin beyninize bir kurun skp kendinizi ldrmediniz?
     -Niin ldrecekmiim kendimi? Yaralydm zaten.
     -Dmana tutsak olmak yasakt, kesin emir verilmiti bu konuda (s135-136)”
     Abutalip kars Zarife ile birlikte ok alyordu. Bo zamanlarnda ise kendi ocuklarna ve Yedigey’in ocuklarna okuma yazma retiyordu. ocuklar gelecee hazrlamak onlarn kusursuz yetimelerini salamak istiyordu. ocuklar yatnca da pencere kenarnda lambann nda masaya oturuyor ve bandan geen anlarn yazyordu. Bundaki tek amac ise yaadklarnn unutulmamas, ocuklarna bir miras brakmas idi. Anlar arasnda da kendi kltrlerini, masallar, iirleri, trkleri yazyordu. Bunlarn unutulmamasn, gelecee kltr miras olarak kalmasn istiyordu.
     Bir gn Sar zek’e bir mfetti geldi. Abutalip’i byle grnce phelendi. Onun hakknda bilgiler edindi. Gittikten birka gn sonra da trenle mfetti geldi. Onu sorgulayp tutukladlar. Olmadk eylerle suladlar. Trene bindirip gtrdler. Ve Abutalip bir daha hi dnmedi. ocuklar baba hasreti ile yanp tututular. Her gelen trende babalarnn geldiini zannederek trene kotular. Zarife de bo yere yollarn gzledi. Onun ldn bir mektupla bildirdiler. Kars ykld. ki ocukla birlikte buralarda ne yapacakt? Nasl yaayacakt?
     Romann bu blmnden sonra duygusal anlar yaanyor. Aytmatov ak olayn romann ikinci konusu haline getiriyor.
     Yedigey, Zarife ve ocuklaryla ar derecede ilgileniyor. Aslnda bu ilgi onun Zarife’ye kar duyduu gizli aktan ileri geliyor.
     Zaman getike Yedigey’in duygular Zarife’ye kar olduka deiiyor ve ona byk bir ak derecesinde balanyor. Ama Yedigey evlidir. Ei Ukubala’y da ok sevmektedir. Onu da terk edememektedir. ki ate arasnda kalr. Zarife’yi de dnmeden edememektedir.
     Dncelerini Zarife’ye asla sylemez. Syleyemez. Birka defa ona aklamak istese dahi buna cesaret edemez. Artk dnceleri varsa yoksa Zarife’dir:
     “Yedigey kendi kendine, birok defa Zarife’ye almaya, onu nasl sevdiini, onun btn skntlarn paylamaya, glklerini zerine almaya hazr olduunu sylemeye, artk onlardan ayr yaamay dnmediini aklamaya niyet etmi, karar vermiti. Ama nasl yapacakt bunu? Bunu yapsa bile Zarife onu anlayabilecek miydi? Onun banda dert yokmu gibi bunca felaketin altnda ezilmesi yetmiyormu gibi bir de onun ak duygularyla m uraacakt? O durumda bulunan bir kadna bunlar sylemesi neye yarard? ( s287)”
     Zarife, Yedigey’in kendisine olan sevgisini bilmiyor muydu veya anlamyor muydu? niversite yllarmda snf arkadam olan Mustafa Altunok bir gn bana yle demiti: “Dnyada sevildiini bilmeyen kadn yoktur. Sen ona sevdiini sylemesen dahi O, bunu anlar. Hal ve hareketlerinden, konumalarndan, sesinin titremesinden onlar bunu bilir, bunu grr. Sen bunu istediin kadar gizli tut, sakla. O giz, sakl kalmaz”
     Romann sayfalarnda ilerledike bu szn doru olduunu anladm. Mustafa Altunok’a bir kez daha hak verdim.
Zarife de kendisine kar duyulan bu ak anlar. Yedigey’in evden kaan apkn devesini dier istasyondan getirmek iin gitmesini frsat bilen Zarife anszn karar verip, Kazangap’tan yardm isteyerek Sar-zek’i terk eder.
Yazar, bundan nce de Zarife’nin, Yedigey’in duygularn bildiine dair bir ipucu veriyor okuyucuya. Zarife, yola kan Yedigey’e kendi iledii bir atk biimindeki apkay ocuuyla gnderiyor. Yedigey iin bu hediye byk anlam tayor. Kafasnda “Acaba?” sorusu oluuyor. Zarife’den ilk defa bir hediye alyor. Demek Zarife onu dnmt. Bu bile byk bir gelimeydi onun iin. Zarife’yi dnerek yola kyor. Hayaller kuruyor. Ama dnte byk hayal krklna uruyor. nk Zarife’nin ocuklarn alp bir trenle bilinmeyen bir yere gittiini reniyor. Dnyas yklyor. Aclar ekiyor. Bana ok iler aan devesi Karanar’ dvyor. Barp aryor. fkesini bir trl yenemiyor. Kazangap ile konumasndan da durumu onun ve einin de bildiini anlyoruz:
     “-Bak, beni iyi dinle! Olaya bu adan baktna gre yalnz bizim iin deil, Zarife iin de kt dndn anlalyor. Bu kadn senin gibi aklszlk etmedii iin Tanr’ya kretmelisin. Senin kafanla hareket etseydi bu iin sonu nereye varrd? Bunu dndn m hi? Ama o dnd. Daha vakit varken, i iten gemeden, gitmeye karar verdi. Gitmesi iin benden yardm isteyince yardm ettim elbet. Giderken kendisinin ve karnn onuruna glge drecek tek sz sylemedi. Birbirleriyle dosta vedalap ayrldlar. Seni byk bir felaketten kurtardklar iin ayaklarna kapanp teekkr etmen gerekirdi. (s.344)”
     Romanda Abutalip’in nasl ld yazlmyor. Bu, blmden karlm. Yukarda da belirttiimiz gibi yazar bunu “Cengiz Han’a Ksen Bulut” adl romannda anlatmaktadr. yle anlalyor ki burada yazar dnemin Sovyetler Birlii’nin baz gereklerini ortaya koyuyor. Bunu anlamak iin de ad geen eseri okumak gerekiyor.
     Romanda silik kiilik olarak bir de Yelizarov’dan sz ediliyor. Yelizarov aratrmac bir bilim adamdr. Buralara aratrmalar yapmak iin gelmitir. Yedigey’in evinde misafir olmutur. Bu vesile ile onunla birok sohbetler etmitir. Ondan birok hikye ve efsane renmitir. te mezarlk yolculuu annda Yelizarov’un anlatt bir efsane aklna gelir.
     Sar zek’i igal eden Juan-Juanlar tutsaklara korkun ikenceler yaparm. Bazen de onlar komu lkelere kle olarak satarlarm. Satlanlar ansl saylrlarm. nk bunlar bazen frsat bilip kaarlarm. Asl ikenceyi gen ve gl olduklar iin satmadklar esirlere yaparlarm. nce esirin ban kazr, salar tek tek kknden karrlarm. Bunu yaparken usta bir kasap orackta bir deveyi yatrp keser, derisini yzermi. Derinin en kaln yeri boyun ksm imi ve oradan balarm yzmeye. Sonra bu deriyi paralara ayrr, taze taze, esirin kan iinde olan kaznm bana smsk sararlarm. Bylece sarlan deri, bugn yzclerin kulland kauuk bala benzermi. Byle bir ikenceye maruz kalan tutsak ya aclar iinde kvranarak lr ya da hafzasn tamamen yitiren, lnceye kadar gemiini hatrlamayan bir mankurt, yani gemiini bilmeyen bir kle olurmu. Bundan sonra, deri geirilen tutsan boynuna, ban yere srtmesin diye, bir ktk ya da bir tahta kalp balar, yrek paralayan lklar duyulmasn diye uzak, ssz bir yere gtrrler, elleri, ayaklar bal a, susuz, yakan gnein altnda ylece birka gn brakrlarm. Balarna da nbetiler dikerlermi.
     Juan Juanlarn bir tutsa mankurt yapt duylursa artk onu en yaknlar dahi zorla veya fidye vererek kurtarmak istemezlermi. nk bir mankurt, eski vcuduna saman doldurulmu bir korkuluktan, bir mankenden farksz olurmu onlar iin.
     Bununla birlikte Nayman Ana hikyesi veriliyor. Nayman Ana adl bir kadnn yiit gl olu da mankurt edilmi. Kadn ne olursa olsun olunu kurtarp karmak istermi. Ama bir trl izini bulamazm. ldn dahi syleyenler olmu. Bir gn bir kervandan oban bir mankurt grdklerini duymu. Anlatlanlar oluna benziyormu. Kadn hemen devesine atlayp sylenilen yere gitmi. Olunu grm. Ama olu anasn tanmam. nk hafzas bombo imi. Kadn kendisinin anas olduunu babasnn adnn Dnenbay olduunu sylemi. Fakat olu hi hatrlayamam. Biraz sonra Juan Juanlardan birka kii gelmi. Kadn kam Kadn grmler yakalayamamlar. ocuu ok dvmler. Kadnn yalanc olduunu, hrsz olduunu onunla bir daha grmemesi gerektiini sylemiler. Kadn ertesi gn yine gelmi. Olu elindeki oku kadna dorultmu. Kadn “Yapma ben senin ananm” demi. Ama ocuk dinlemeyerek oku ekmi ve anasn ldrm.
     Yine roman sonlarnda Aytmatov o yrelere has Raymal Aga Efsanesini anlatr.
     Raymal Aga kendi blgesinde ok tannm bir ozandr. Daha kk yata n kazanmtr. Gftesini kendi yazar, bestesini kendi yapar ve hem alar hem sylermi.
“Btn mrn at srtnda tambur alarak geirmiti. Yaland. O zamana kadar hibir eyi olmad. Bu nedenle kardei Abdilhan onu yanna ald. adr verdi. Ama ona artk akln bana almasn evinde oturmasn syledi.
     Raymal Aga bir gn bir elencede otururken gen bir kz kt. Ona iirlerle meydan okudu. Yllardr onun trkleriyle yetitiini, ona k olduunu, onunla evlenmek istediini syledi. Karlkl attlar. Bir o syledi, bir bu. Grlmemi bir gzellik kmt ortaya. zleyenler hayran kalmt. Trkleri dilden dile dolanmt. ki gn sonraki bir elencede bir araya gelip kozlarn paylaacaklard.
     Byk bir ak ortaya kmt. Kz ok gen iken Raymal Aa atmn zerindeydi. Akrabalar bunu kabul edemediler. Kardeine ikyette bulundular. Kardei de tm akrabalarn nnde ondan vazgemesini bir daha kendilerini brakp gitmemesini istedi. Her eye yasak getirdi. Raymal Aga bunun zerine her eyi brakp gitmek istedi. Ama kardei onun gitmemesi iin atnn eerini paralad. Hrsn alamayarak atn da boazlayarak ldrd. Her eye ramen gitmek isteyen kardeini yakalayp bir aaca balad. Orada gnlerce bal kald. Bu da Raymal Aga iin aalayc bir durumdu. Syledii trkler dilden dile ulat.”
     Bylece yazar, akn, sevdann engel tanmayacan, ya farknn hi nemli olmadn anlatyordu. nsan olann bandan mutlaka byle olaylar geiyordur. Akla yaamak, sevgi ile kalmak insana bambaka bir deer veriyor. Ak, insana lm bile gzel gsteriyor.
     te Aytmatov akn, sevginin gcn romanndan eksik etmiyor. Bylece romanna apayr bir lezzet katyor.
     Romann sonlarna doru Sovyetlerdeki deiikliklerden sz ediliyor. Sistemin deimesinden dolay Yedigey Abutalip’in temize kmas, hi deilse bundan sonra ocuklarnn rahat yaamas iin ,Alma Ata’ya Yelizarov’un yann a gider. Dosyann yeniden almasn salarlar.
     Yedigey daha sonra Yelizarov’dan ald bir mektupta temize ktn Zarife’nin yeniden evlendiini ve retmenlie baladn renir. Bylece Zarife ile ilgili mutlu sona eriiliyor ve kafalardaki tm sorular cevap buluyor.
     Romann son blmnde ise mezarla yaklamalarna ramen nlerine kan engel nedeniyle cenazeyi gmemiyorlar.
     Mezarlk Rus askeri blgesinin iinde kalmtr. Her eye yasak konulmutur. Bu nedenle tel rgy geip cenazeyi mezarla gmmek yasaktr.
     Artk Sar zekliler, gerekle kar karyadrlar. Yedigey, tm dncelerinden syrlr. u ksa yolculukta neler neler zihninden gemitir oysa. Romanda geriye dnkler biter. Gerekler tm plakl ile karsndadr.
     Yedigey, gerek dost bildii Kazangap’n cenazesini onun vasiyeti olduu iin geri gtrmek istemez. Ve hemen oradaki vadiye bir mezar kazarak kurallara gre gmer. Bylece hem dostunun isteini yerine getirecektir hem de gmmek iin getirdii cenazeyi kye geri gtrmemi olacaktr.
     Gerek anlatmyla, gerekse ele alnan konusuyla “Gn Olur Asra Bedel” gerek bir bayapt. lmsz bir eser.
     Her Trk gencinin, her roman okuyucusunun mutlaka okumas gerektiine inandm, ktphanelerinde bulundurmas gerektiine inandm bir roman.
     Byle bir eseri edebiyat dnyasna kazandrd iin Cengiz Aytmatov’a teekkrleri bir bor biliyorum. O sonsuza dek hep iimizde yaayacak.
     Onun yaad bozkrlar hep gzlerimizin nnde bir cennet bahesi gibi duracak…




     Turnalar Dergisi – 2009
     Trakya Gncel - 2010




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn yazarlar ve yaptlar kmesinde bulunan dier yazlar...
yaar Kemalin lm Yldnm Mnasebetiyle
Bir iir Emekisi: hsan Tevfik Krca
Angelann Klleri

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Yozcularn Kkeni ve angaza Ky
eitli Ynleriyle Prof. Dr. Erhan Arkl
yk Tiyatro ve Sanat zerine
"48 Saat" zerine
akrcal Efe zerine
k Osman Akay le Tantk
Kayac Vadisi (Doktorun Yeri)
Benim Gzmden "Tutunamayanlar"
skenderun Belediyesi Tiyatro Topluluu
Diyetisyen Olmak

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Yreimde htilal Var [iir]
Hayat Seni zemedim [iir]
Helallik stiyorum [iir]
Yrk Kz [iir]
Nasihat 2 [iir]
Seninle Olaym [iir]
Geliyoruz [iir]
Nasihat [iir]
Ak Var m? [iir]
Minik Bir aire Rastladm [iir]


Hakan Yozcu kimdir?

1964 doumluyum. Kuzey Kbrs'ta yayorum. 1988 Erzurum Atatrk niversitesi Fen Edebiyat Fakltesi Trk Dili ve Edebiyat Blmnden mezun oldum. 20 yl eitli okullarda edebiyat retmenlii yaptm. Uzun yllar Yenivolkan ve Gne Gazetelerinde ke yazarl yaptm. u an Habearkbrsl ve Gncelmersin Gazetelerinde yazyorum. Birok internet gazete ve sitelerinde yazlarm yaynlanyor. iir, yk ve tiyatro oyunlar yazyorum. Bu alanlarda eitli dllerim var. Kendime ait baslm "Gzel Bir Dnya" ve "Mesela Baka" isimli iki adet yk kitabm var. 7 tane tiyatro oyunum var. 6 yl Kbrs Trk Devlet Tiyatrolar Genel Mdrl grevinde bulundum. Halen Babakan Yardmcl Ekonomi, Turizm, Kltr Ve Spor Bakanl'na bal Mavirim.

Etkilendii Yazarlar:
...


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Hakan Yozcu, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.