..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Dnce dilden, dil dnceden doar. -Platon
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Sanat > Aynur Ulu




31 Ekim 2008
Ad Konmu Biimin Okuyucuya Etkisi  
Aynur Ulu
Nasl demiti hem; Mart Jonathan zirveyi zorlarken: “zgrl kstlayan ne varsa kaldrp atmak gerek”


:BJFI:
Yaratc drama almasnda kullanlan bir yntem vardr. ki kiilik mini gruplar oluturulur. Kiilerden biri A olur, dieri B. nce A hamur olur, B heykeltra; sonra tersi. lk ekilde B, A’y dilediince yourur ve hamurunun kvamnn hazr olduunu hissettiinde ona ekil vermeye balar. A, B’nin kendisine yaptrd hareketlerin bedeninde duruuna tamamen uyum gstermek zorundadr. Baka bir deyile kendini B’ye brakr. A’nn B’yi yoururken dncelerinde oluan hikye, gittike belirginleir. B, hikyesi dorultusunda A’ya son ekli verdiini dndnde onu o formatta brakr. A kendisine verilmi son durumunu sabitleyerek bir heykel gibi hareketsiz kalr. Bu almay yapan tm mini ekipler heykellerini bitirdiinde altrc, teker teker heykellerin etrafnda gezinir. Herhangi birinin omzuna dokunur. Dokunduu kii kendisinin hangi hl iinde olduunu dnyorsa, ona uygun olacak ekilde doalama yaparak durumunu canlandrmaya balar. Ancak, “Ben uyum ” diye deil de dorudan o kii olarak. te bu bitirilmi son pozisyonla, konumaya balanma noktasna kadar geen sessiz arala kocaman ykler sar.
ok ilgintir ki, tam bir younlama ile alabilmi ekiplerde hamur konumundaki kiinin kendi bedenine verilmi ekle olduka uygun olacak biimde davrand grlr. Tam da kendisine yklenen temaya ve onun yaratt psikolojiye ok yakn bir yky barndran tutumlar sergiler, o kii.

Farkl olma durumunda ise, bu o kadar da nemli mi sizce? Bu durumda hamurun dncesi mi gerek olandr, heykeltranki mi; yoksa o almay izleyen altrcnn gznde canlanan yk m? O safhada hangi yknn gerek olduuna kim karar verecektir? Konuya somut olarak bakldnda; ortada sadece netlemi bir beden duruu vardr ve sonrasnda sylenmi birka cmle. te oradaki durularda, glmseyilerde, alndaki bir izgide, kaldrlm bir kolun havadaki edsnda iirsellik vardr. Duruun iinde iir, o iirin iinde gizli ykler vardr. Tanmlanmam, snrlar izilmemi bir aralkta dans eder, orada sanat. Bu rnei edebiyat zerinden dnrsek, edebi form veya belli akmlara gre beklentisini nceden belirleyen okuyucuda rne kar doal olarak oluan n yarg yoktur bu aralklarda. Dolaysyla “ Tanmla ve sktr”larn daraltlm bak da.

“Dz yaz kolonyaysa , iir parfmdr” denir. Dorudur, ancak bu noktalarda yle ince bir ayar var ki. Bir rne baktmzda bunun biiminin sorgulanma noktas birincil baz oluturuyorsa z karmak, mmkn olabiliyor ou kez. Edip Cansever’in yer yer epik tiyatro gibi sren, yer yer yunan tregedyalarna benzeyen “Ben Ruhi Bey, Naslm” isimli iirini nereye koyacaz bu ltlerin szgecinden bakarsak? Ya da smet zel’in “Ils Sont Eux” isimli iirini okuduka iirde Andrei Tarkovsky tarafndan ekilmi bir filmin karelerini grr gibi olmaz myz?. Peki buna dayanarak “Bu iir deildir, aka yk anlatr” m diyeceiz? Ama, yaama deen rnleri paylamaksa, dedii noktay brakp bunun anlatld eklin adn m tartacaz, edebiyat evrelerinde? “Gzelmi ama dorusu; bu duyguyu byle anlatmann modas geti artk ” m diyeceiz? Hala Karacaolan’n szlerinden iin iin etkileniyorken, bir yandan da riykarlk taknp onu demode mi bulacaz?

Oysa yant ak: Btn iinde para, para iinde btn vardr.Yarglarmzdr dnme szgecinden geip dilimize den cmle. Bak amzn derecesidir, beenilerimizi oluturan. Elbette szn hangi biimde ve o biim iinde ne yetkinlikte kullanlaca nemli. Ancak nem ls, szn belirlenmi bak alar iinde ne lde yer ald deil, derdini insana deme noktasnda en etkin nasl anlattdr.z ve biim arasndaki ilikiyi doru yerden tanmlamak gerekir bu noktada. “z biimi belirler, biim z etkiler. ”

Edebiyata, hayattan damttmz harflere akttmzdr, diyebilir miyiz? Dersek, hayatla kurduu ilikisi iinde kendini nasl amlar edebiyat? Bazen sktrlm bir disket grntsnde, bazen sadece ayna, bazense olanlar seyreltip aralarn aan bir byte gibi mi ilev grr? Hayat asndan “asl” ve “gibi”si arasndaki farklar ne kadar bnyesinde tar? Hangi noktalarda kesiir yolu birbiriyle, hangi noktalarda uzaklar? Sanrm, yan iindeki ying, akla karann kardelii, zt kutuplarn birbiri iindeki uyumu, btnsellii gibi olur edebiyata gerek yaamlardan yansyan da.

Edebiyat tarihine gz attmzda akmlarn var olan kendince bir adm daha ileri gtrmek iin olutuunu fark ederiz. Ve grrz ki; eklektik klar hari her akm, ou kez ilk i olarak, yeniyi kabul ettirebilme adna eski kurallar ykmas gerektiini dnmekle balar ie. Ama bu kez de o, yeni kurallar koyar. Ve zaman iinde, onun koyduu kurallar edebiyat dnyasn balayc ilevler yklenir. Sonuta formatlarn ne ekilde olursa olsun kstlayc etkisinden tamamen kurtulmak iin snr olabilecek her faktr iyi incelemek ve bu bakla dnce retmek, yaplabilecek en uygun yaklam olacaktr. Yazmn k noktasna dnersek; format ister sinema olsun, ister tiyatro, ister edebiyat; sanatn ortak paydasn bulmaya kalktmzda tek bir eyle karlarz. O ortak payda, “insan”dr. Bu yzden snrlar insann alar boyu geliim / dnm izgisinin ele avuca smaz zikzaklarnda aramak gerekir.

Nasl demiti hem; Mart Jonathan zirveyi zorlarken:
“zgrl kstlayan ne varsa kaldrp atmak gerek”

Aynur Ulu

Karn 2008 / Say 7

.Eletiriler & Yorumlar

:: TERCMAN
Gnderen: ESRA VIZVIZ / , Trkiye
4 Kasm 2008
Edebiyat kuramlar ile ilgili syleilere, akmlarla ilgili sorulara biraz da suyarsz kalm gibi grnmemin temelinde kalemimin bencillii olduunu dnrdm hep..Aslnda anlatmak istediimin tam da bu yazda ok gzel zetlediiniz ey olduunu farkettim.Hangi sradan karsan k baka bir sraya eklemleniyorsun ama yine yerinde duramyorsun. Yazarkenki tekillii kalabalklatrmak hayatn hep bize yapt erevelere smaksa yazmak fiiline kart bir duru oluyor sonu.Kalemini akma esir etmek. Bence gzel dnp gzel ifade etmisiniz tebrikler.




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.


Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Yolculuk Var
Martnn Kanadndan Szan Gne
ekmeceleri Dzenlerken
Vatanda Mustafa
Kurtlar Sofrasnda Gelincik Yemei
Yeil Cennete Yolculuk
Yeralt Dizeleri
hanet Her Yerde
Artk Beni stemiyor, Bu ehir
iddet, Her Yerde mi Yoksa?

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Kesime [iir]
Meri'in iiri [iir]
a Bir ehre erh [iir]
Bir Nisan Yamuru [iir]
Kana'da Kan [iir]
Asl amarlar ve Beklenen An [yk]
El Sallarken [yk]
Edebiyatta Grsellik - Edebiyat ve Grsellik [nceleme]
Dilim Dilim Oldu Dilim [nceleme]


Aynur Ulu kimdir?

http://www. aynuruluc. blogspot. com/

Etkilendii Yazarlar:
.


yazardan son gelenler

bu yaznn yer ald
ktphaneler


yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Aynur Ulu, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.