..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
"ok sz hamal ykdr." -Yunus Emre
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Sanat > M.NHAT MALKO




7 Ekim 2007
Gnlmn Duygu Mimarlar  
M.NHAT MALKO
Eitim, hayat dzene koyan ve bak amz ekillendiren olmazsa olmaz bir sretir. Hangi merepten ve inantan olursa olsun btn toplumlar eitimin nemi konusunda hemfikirdirler. Zira teorikte ve pratikte iyi yetimi olmann neticelerini hepimiz mahede etmekteyiz. Hayat kuatan zorluklar eitimle bir bir alabilmektedir. Eitimden mahrum olanlar dz yolda bile tkezlerken, eitimle mcehhez olanlar yaln kayalklar bile rahatlkla aabilmektedirler. Demek ki eitim kiiyi gl klan unsurlarn ahikasdr.


:EABH:
GNLMN DUYGU MMARLARI

M.NHAT MALKO


     Eitim, hayat dzene koyan ve bak amz ekillendiren olmazsa olmaz bir sretir. Hangi merepten ve inantan olursa olsun btn toplumlar eitimin nemi konusunda hemfikirdirler. Zira teorikte ve pratikte iyi yetimi olmann neticelerini hepimiz mahede etmekteyiz. Hayat kuatan zorluklar eitimle bir bir alabilmektedir. Eitimden mahrum olanlar dz yolda bile tkezlerken, eitimle mcehhez olanlar yaln kayalklar bile rahatlkla aabilmektedirler. Demek ki eitim kiiyi gl klan unsurlarn ahikasdr.

     Eitim ille de drt duvar arasnda verilmez. Bu topraklarda yaam nice deerler, muallim olmadklar halde muallimler kadar eitici olmulardr. Bunlarn banda da airler gelir. Gemiten bugne kadar gelmi gemi nice airlerimiz milli ve manevi deerlerimizi gelecee tamlardr. Onlar adeta dnyay usuz bucaksz geni bir mektep, insanlar gnll talebe, kendilerini de mrebbi olarak addetmilerdir. Her frsatta fertlere din ve milli deerlerini anlatmlar, hatrlatmlar, sevdirmiler ve sonuta benimsetmilerdir.

     Her insann sevdii, kendine yakn bulduu ve benimsedii air ve yazarlar vardr. Onlarn fikirleri, slplar ve bak alar model olur sevenlerine… Daha scak buluruz bu kalemleri kendimize… Tercih sebebimiz olur ruh dnyalarndaki alkantlar, gel-gitler… Yazarken tesirleri altnda kalrz farknda olmadan… Kda dktklerimiz her ne kadar orijinal olsa da onlarn slbundan izler tar. Tesirleri sarar bizi epeevre…

     Sanatta etkilenme kanlmazdr. Hangimiz gzel bir iir okuyup da ondan etkilenmeyiz ki?... Tesiri altnda kaldmz eserler bilinaltna yerleir. Duygularmz kabarnca da ona benzer bir eyler yazmaya kalkrz. Ama o sadece ilham kaynamz olur. Kr krne taklit etmeyiz onlar. Hareket noktas olur eserleri bizim iin… Taklitle hibir yere varlamaz zaten. Taklit eser her ne kadar gzel grnse de orijinalinin yannda snk kalr. Onun iin sanatta etkilenmeye ho bakabiliriz ama taklide asla!...

     Beni de etkileyen, sarsan, ruhumu harekete geiren air ve yazarlar da vardr phesiz… Onlar okuyunca bambaka bir atmosfere girer ruhum… Heyecanlanrm… Kalbimin atlar hzlanr…”Hah ite sanat bu, sz byle sylenir. Sanki iimden geenleri okuyup ebedletirmi… vs.” derim. Bu kalemlerin says iki elin parmaklar saysncadr ancak. Benim takdirimi kazananlar, bazlarnn tepkisini eker tabi olarak…

Gnlmn duygu mimarlarnn banda Yunus Emre, Mevlana, Fuzuli, eyh Galip, Yahya Kemal Beyatl, Necip Fazl Ksakrek, Mehmet Akif Ersoy, Arif Nihat Asya, Ahmet Hamdi Tanpnar, Faruk Nafiz amlbel, Niyazi Yldrm Genosmanolu gelmektedir. Bu zirve ahsiyetlerin tesiri altnda kalmn sebeplerini ve boyutlarn zikredeyim dilerseniz…

Trk ve slam dnyasnn ba tac ettii, kendine yakn bulduu ve fikirlerine gvendii lim airlerin banda gelmektedir Mevlana Celleddin Rum Hazretleri… 800. doum yldnmn kutladmz bu kymetli Hakk dostu, beni de derinden etkileyen ahsiyetlerin banda gelmektedir. Onun aheseri olan Mesnevi, en skntl zamanlarmda ruhumu serinleten ve rahatlatan bir yelpaze olmutur. Hayata onun penceresinden baktka olumsuzluklar azalm, dnya yaanlacak bir mekna dnmtr.

airler nazik ve ince ruhlu insanlardr, yle de olmaldrlar. Derin ve manal szler ancak ince ve hassas ruhlardan neet eder. Trk kltrnn iki byk ke ta hkmnde olan Mevlana ve Yunus Emre’yi hakkyla anlama ve tahlil etme gayreti ierisinde olunca grrz ki bu byk halk ve Hak dostlar iirlerinde sevgi ve hogry bayraklatrarak kin ve nefretin kkn kazma mcadelesi ierisine girmilerdir. Gnllerdeki kin tortularn sevgi ve muhabbet terbiyesiyle ortadan kaldrmlardr. Yaratlan Yaratan’dan tr ho grmlerdir. Dnyaya tek bana kymet vermemilerdir. Onlarn eitim sisteminin birinci maddesi hayata mspet gzlerle bakmak, ho grmek, kusur ve kabahatleri rtmektir.

Beni bir mknats misali duygu atmosferine eken airlerden bir dieri de Yunus Emre’dir. 13. yzyldan gnmze ses veren bu halk ve Hakk a, Trk tasavvuf iirini zirveye tamtr. Trkenin esamisinin okunmad bir dnemde ortaya kan Yunus Emre, Trkenin o gr sedasn dnyaya duyurmutur. Manev dnyamz mamur etmitir. Gnl dnyamz sevgi mumuyla aydnlatmtr. Doruluu iar edinmi, erilerin dman olmutur. yle ki krk yl boyunca hizmet ettii Tapduk Emre’nin derghna odunun bile erisini sokmamtr. Onun i dnyasn bize en iyi anlatan beyit u olsa gerek:

     “Beni bende demen bende deilim,
      Bir ben vardr bende benden ier”

     Ruhumun ikliminde frtnalar estiren eski airlerden birisi de Fuzuli’dir.16.yzyln efsane airi olan Fuzuli, Divan iirine yepyeni bir soluk getirmitir. Dili ustalkla kullanan ve kelimeleri muhayyilesinde youran bu klasik airimizin zerimdeki tesiri byktr. Hele birbirinden doyumsuz gazelleri yzyllar gese de eskimez. iirleri ilk yazld gnk gncelliini ve scakln muhafaza eder. u dizeleri hl hafzalarmzdadr:

“Mende Mecnun’dan fzn klk istidd var
      k-i sdk menem Mecnn’un ancak ad var”

Bilindii gibi eyh Galip, Divan iirimizin son byk airidir. 18. yzylda yaamtr. Kendisi Mevlev eyhidir. lh akn zirvelerinden biridir. Ona gre ak; “Mumdan yaplm gemiyle, ate denizlerinde yzebilmektir.” Bunu ancak manev aka drt elle sarlanlar gerekletirebilir. Byle bir gnl eridir O… u beyti erevelenip aslmaya lyktr:

“Hoa bak zatna kim zbde-i lemsin sen
      Merdm-i dde-i ekvn olan demsin sen.”
(Kendine hoa bak ki lemin z sensin,
      Kinatn gzbebei olan insansn sen.)

     Sevdiim ve etkilendiim isimlerden biri olan Yahya Kemal Beyatl, Cumhuriyetten evvel domu, Cumhuriyet dneminde de yaam, saf Trke’yi kullanarak aruzla iirler yazlabileceini ispatlam bir stat airdir. “Bu dil azmda annemin stdr” diyecek kadar da Trke sevdalsdr. Trkeyi onun kadar nemseyen baka air var mdr? iirlerindeki dil iilii bir kuyumcu titizliindedir. Onun hayata bak asn u beyitte grebilirsiniz:

     “lmek deildir mrmzn en fec ii,
      Mkl budur ki lmeden evvel lr kii.”

      Beni ilenin girdabna srkleyen airlerin banda gelir Necip Fazl… Bir param olur yakc dizelerin kavanda… Onunla ayn teraneden alar ruhumun orkestras… Yok olurum onun beninde… Ik olur karanlk dnyama… Hi phesiz ki Cumhuriyet dnemi Trk iirinin en bydr Necip Fazl… O sadece iir yazmam, fikrin ilesini ekerek eserlerine yanstmtr. Bu uurda hapishaneleri bile gl bahesine evirmitir. Onu anlatmaya sayfalar, satrlar yetmez. Onun hayata ve sanata bakn kanmca u beytiyle zetleyebiliriz:

“Anladm ii, sanat Allah’ aramakm;
Marifet bu, gerisi yalnz elik-omakm...”

stikll Mar’mzn airi Mehmet Akif, adeta drstlk abidesidir. iirimdeki ve cemiyet meselelerine bakmdaki kararll ve gerekilii ona borluyum. Akif, iirlerinde hep haktan ve hakikatten dem vurmutur. Safahat’ta dnyev sevgililere yazlm bir iir bulamazsnz. O milletinin gr sesidir. Akif’in sanat anlay aslnda u dizelerde sakldr:

“Hayr, hayl ile yoktur benim al veriim
      nan ki: her ne demisem grp de sylemiim
udur cihanda benim en beendiim meslek:
Szm odun gibi olsun, hakikat olsun tek…”

Bayrak iirlerinin en gzelini yazarak kendini “Bayrak airi” olarak kabul ettiren Arif Nihat Asya da gereki bir sanat anlayndan yola karak iirlerini kaleme almtr. iirlerini ll ve serbest tarzlarda yazmtr. iirimdeki mill unsurlar ondan mlhemdir. O, tarihini sevmi ve ceddiyle bark yaamtr. Asya’nn dnyaya bakn u drtlkte grebiliriz:

“Tarihlere, destanlara yol bulabilsem
Hi durmadan dnmeden geri giderim...
Buna ama ki gemite yaamay ben,
Gelecekte yaamaya tercih ederim.”

Ahmet Hamdi Tanpnar, az ve z iir yazan airlerimizin banda gelmektedir. iirlerimdeki soyutlamalarda ondan oka etkilenmiimdir. Tanpnar, iirlerinde soyut kavramlara ska yer vermitir. “Bursa’da Zaman” iiri hepimizin hafzalarnda yer etmitir. Tarihle zaman ve mekn ustaca terkip etmitir bu iirde. Bursa’daki tarih dokuyu gemi zamann tlsmyla btnletiren bu iirde onun hayata ve iire bak da grlebilir:

     “sterdim bu eski yerde seninle
      Babaa uyumak son uykumuzu,
      Bu hayal iinde... Ve ufkumuzu
      epevre kaplasn bu ziya, bu renk,
      Havay dolduran uhrev henk…
      Bir ilh uykusu olur elbette
      lm bu tlsml ebediyette,
      Belki de ryas bu cetlerin,
      Beyaz bahesinde su seslerinin.”

     Hecenin be airinden biridir Faruk Nafiz amlbel… Mill veznimiz olan heceyi ustaca kullanmtr. Heceye sadakatimin altyapsnda amlbel’in izlerini grebilirsiniz. O heceden taviz vermemitir. Bu vezne esneklik getirmitir. Kuruluu ve sradanl bertaraf etmitir. “Han Duvarlar” adl eseriyle Trk iirini stanbul snrlarna hapsolmaktan kurtarmtr. iirin ufkunu geniletmitir. Eserlerinde pastoral elere arlk vermitir. Hepimizin hayatnda amlbel’in “Han Duvarlar” adl iirinden bir nebze de olsa izler vardr:

     “Ne zaman yolda bir han rastlasam irkilirim,
      nk sizde gizlenen dertleri ben bilirim.
      Ey kyleri hududa balayan yasl yollar,
      Dnmeyen yolculara alayan yasl yollar!
      Ey garip izgilerle dolu han duvarlar,
      Ey hanlarn gnlm szlatan duvarlar!..”

     Son dnem Trk iirinin gz ard edilen baarl airlerinin banda Niyazi Yldrm Genosmanolu gelir. Tarihten ilhamn almtr bu kymetli air... Maziyle bugn sentezleyerek bambaka bir terkip oluturmutur. iirde sessiz ve derinden yol alan Genosmanolu, hep gndemin dnda tutmutur kendisini. Onun iindir ki iirdeki arl fark edilememitir. Dede Korkut’un gnmzdeki gr ve kararl sesidir Genosmanolu… Onun Mslman-Trk’e sesleniini ifade eden u dizeler ne kadar yerinde syleyilerdir:

“Er meydanlarndan ekilir oldun
orak iklimlere ekilir oldun
Eilmek bilmezdin bklr oldun...
Srer mi bu gaflet; daha ka sene?
Uyan ey Trk uyan! Uyumak nene?”

     iir usuz bucaksz bir derya… Bu derya iinde nice inciler gizli… Trkler, hissiyat fazlasyla inkiaf etmi bir millet… Onun iindir ki kk byk oumuz air yrekliyiz. air doarz anamzdan… Hayatn ileleri ruhumuzu derinletirir. Dnyaya bakmz yzeysel olmaktan kurtulur. Eyann grnmeyen yzyle hemhl oluruz. Bu kesafet srer gider. Fikrimin ve iirimin ekillenmesinde her ne kadar zikrettiim bu isimler tesirli olmusa da bu isimleri oaltmak mmkndr. nk bu milletin gzel ruhlu sz statlarn snrlandrmak tekilere hakszlk olur. Milletimi, dinimi, dilimi, edebiyatm, iirimi, airlerimi, tarihimi ve kltrm ok seviyorum. Allah, bu Mslman millete zeval vermesin.
     

.Eletiriler & Yorumlar

:: Lakin
Gnderen: Mehmet Ali zler / Trkiye/Trkiye
21 Kasm 2010
Sayn Malko, sanrm bu denemenizi yazarken baya duygu yklydnz. nsan sanat ve iir'i konu aldnda duygusallk zaten bir glge gibi takip eder insan. Lakin... Yaznzda konu aldnz statlar kendilerini eserleri ile kantlam ahsiyetlerdir ve arkalarnda braktklarna aksi bir szmz olmaz. Ama, yazlar ile yazann kiiliini burada birbirine kartrmamak lazm. yi aheserler sadece iyi ahsiyetlerden domaz. Literatrde bunun birok aksi rnei vardr. Hani yazya dkldnde insanlar “efendim” der, konutuunda ise “hee” diye karlk verir. Bunun iin; Yazlanlar bir baka, Sylenenler bir baka, Gerekler ise yine bir bakadr. Bundan dolay yazlar, yazann ahsiyetleri ile fazla kartrmamak gerekir. Ne, iyi bir yaz arkasnda bulunan kt bir ahsiyetten dolay ktlenmeli, ne de kt bir yaz arkasnda bulunan iyi bir ahsiyetten dolay vlmelidir. Zira siz de bilirsiniz ki, bir dakika iersinde az ile ifade ettiklerimizi, bir gece boyu kada dkmek iin ura veririz. Bunlar eleriz, denetleriz, tekrar yazarz vs. Yani yaz, kat zerine ilenen bir emektir. Bunu iyi yapabilmek iin iyi bir insan veya oook iyi karekterli bir insan olmak gerekmiyor. Sayglarmla




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn sanat kmesinde bulunan dier yazlar...
irlik Meslek Midir?
Sanatta Marifet - ltifat Dengesi
iiri Kalplara Sokmak...
iiri Tanmlamak...
Usta Oyuncu Oktay Grsoy"la "yle Sevdim ki Seni" Filmi zerine…
iirin Bys
iirin Tuzu Biberi: mge
Yolcu Dergisi zerine...
iir Evini Okura Kapamak...
Yazar Olmann Dayanlmaz Arl

Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Kprba Lisesi'nin Eitim nar: Recep Aydn
Sizin ocuunuzun da Bir Pulsuz Dilekesi Vardr
Yallara Sayg ve Hrmet
Hayat Anlaml Klmak
iirimizde Cumhuriyet
Marifet ltifata Tabidir
Atatrk ve Cumhuriyet
ehidimin Son rts Bayram!..
Yunus Emre'de Hoca (retmen) Sevgisi
Oru Kalkandr

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Bu an Yusuf'u: Muhammed Mursi [iir]
Baba Terennmleri [iir]
Bir Neslin Hamurkr [iir]
Muhsin Bakan [iir]
nce Ahlk, Maneviyat [iir]
Tutumlu Ol ocuum [iir]
n Bu n, Vakit imdi [iir]
Babamn Dn [iir]
Yerli Mal Kullann [iir]
frit le Karnca (Manzum Masal) [iir]


M.NHAT MALKO kimdir?

NHAT MALKO’UN BYOGRAFS Be ocuklu bir ailenin en kk ferdi olarak 1970 senesinin 1 Haziran’nda Trabzon’un Kprba ilesine bal Gndoan Ky’nde hayata “Merhaba” dedi. lkokulu komu ky olan Gneli Ky’nde okudu. Orta ve lise renimini Kprba Lisesi’nde tamamlad. En byk emeli iyi bir hukuku olmakt. Lise son snfta girdii niversite imtihannda KT/Fatih Eitim Fakltesi Trk Dili ve Edebiyat retmenlii Blm’n kazand. Dersaneye gitme imkn ve zaman kaybna tahamml olmad iin kazand faklteyle yetindi. 1992 ylnda okulu bitirdi. lk gz ars olarak niteledii Gmhane’de be yla yakn retmenlik yapt. Her geen gn retmenlii daha ok sevdi. Artk retmenlii bir tutku olarak gryor. Vatan borcunu stanbul’da Kara Kuvvetleri Lisan Okulu’nda Yedek Subay retmen olarak onurla yerine getirdi. Bu peygamber ocanda yzlerce yabanc subaya gzel Trke’mizi retti. Ankara’da girdii snav kazanarak Akaabat Anadolu mam-Hatip Lisesi’ne Trk Dili ve Edebiyat retmeni olarak atand. Burada iki yl grev yapt. Daha sonra girdii yazl ve szl imtihan kazanarak Trk Cumhuriyetlerden Trkmenistan’n bakenti Akabat’a, yl grev yapmak zere, retmen olarak gnderildi. Burada Mahdumkulu Trkmen Devlet niversitesi lhiyat Fakltesi’nde ve lhiyat Lisesi’nde Trk Dili retmeni olarak alt. Yine Akabat’ta Trke retim Merkezi’nde(TMER) bir yl boyunca deiik milletlerden kiilere Trke’yi sevdirerek retti. u anda Akaabat’a bal Derecik lkretim Okulu’nda grev yapmaktadr. Bugne kadar,en bynden en kne kadar onlarca dergi ve gazetede fikr,edeb,felsef ve kltrel konularda yzlerce yaz ve iir yazd. Bu yayn organlarndan Trk Edebiyat,Trk Dili,Bizim ocuk,nar,Bizim Azerbaycan,Anadolunun Sesi,niversitelinin Sesi,Trkiye,Bizim Okul,enliin Sesi,nsanla ar,Yeni Sesleni,Genliin Sesi gibi dergilerde;Trksesi,Demokrat Gmhane,Kuakkaya,Ortadou,Yeni Mesaj,Hergn,Canda,Edebiyat,Bolu tepe,Akaabat Yeni Haber,Karadeniz Olay,Hizmet gibi gazetelerde yllardan beri deneme,makale,fkra ve iirler yazmaktadr. “Bizim Okul” isimli kltr,sanat ve edebiyat dergisinin Yaz leri Mdrl’n yapt. Kltrel organizasyonlarn ounda aktif olarak grev ald. Sevgi,Dostluk ve Kardelik konulu iir yarmasnda birincilik,Trabzon Belediyesi’nin dzenledii evre ile ilgili yarmada birincilik,yine ayn belediyenin dzenledii “ki binli Yllara Doru Trabzon” konulu makale yarmasnda mansiyon,Akaabat Belediyesi’nin deiik zamanlarda organize ettii iir yarmalarnda birincilik,ikincilik,nclk dlleri kazand. Karadeniz Yazarlar Birlii kurucularndandr. Halen bu birliin yesidir. Bunlarn yannda elinin altndaki rencilere rehberlik ederek ve bizzat rnek olarak,onlarn da pek ok kltrel yarmada dller almasna zemin hazrlamtr. kisi kz,biri erkek olmak zere ocuk babasdr.

Etkilendii Yazarlar:
Necip Fazl Ksakrek,Mehmet Akif Ersoy,Yahya Kemal Beyatl


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | M.NHAT MALKO, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.