..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Dgc gzellii, adaleti, mutluluu yaratr. -Pascal
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Sanat ve Sanatlar > Hakan Yozcu




24 Mart 2020
akrcal Efe zerine  
Hakan Yozcu
akrcal Mehmet Efe de bunlardan biridir. Kk yata babasnn ldrlmesi, babasnn intikamnn alnmas iin toplumun ona yapt basklar ve babasn ldren zaptiye avuunun ondan ekinmesiyle ona eitli iftiralar atp hapse girmesi iin aba harcamas zerine hapiste yatp delil yetersizliinden kmas sonucunda dalara kp ekya olmas anlatlyor.


:AEJD:
akrcal Efe 1972 ylnda Yaar Kemalin Yap Kredi Yaynlar arasnda yaynlanan destans bir romandr.
181 sayfalk olan akrcal Efe, Yaar Kemalin yine Trkeyi mkemmel bir derecede kulland, sade, akc bir dil ile yazlm bir eserdir.
Yaar Kemal, daha nce de nce Memed gibi n sadece Trkiyeye deil, btn dnyaya yaylm dev bir romann yazardr.
Yaar Kemal, ukurovada yre aznda ukur Aa denilen, ukurovann aas anlamna gelen ehir olan Kadirlide yaam, ocukluundan beri ekyalarn olaylarn, hikayelerini ve maceralarn dinlemi bir yazardr. Yani ekyalar ve ekyaln zelliklerini ok iyi bilen biridir. Bu nedenle de nce Memedden sonra akrcal Efeyi yazmak byle usta bir yazar iin hi de zor olmamtr.
Yaar Kemal, akrcal Efeyi yazabilmek iin, Egeyi yerinde grm, Efenin gezdii dalara gitmi, olayla ilgili kiileri dinlemi, belgeleri grp okuyarak eserini tamamen gereki bir dille kaleme almtr. Bu nedenledir ki akrcal Efe de en az nce Memed kadar sevilmi ve bir o kadar ses getirmitir.
Romanda akrcal Mehmet Efenin tarih kiiliinden yararlanlarak yola klm ve yeniden kurgulanmtr.
Yazar, romann nsznde, akrcal Efenin yaamn ilk defa 1956 ylnda Cumhuriyet gazetesinde, roman olarak bastrmadan yaynladn belirtiyor.
Yaar Kemal, bu eserinde insanlarn gere aalar tarafndan, gerek hkumet gleri tarafndan ve gerekse gl zengin kiiler tarafndan olsun hakszla kar durup dalara kan ve kendilerini savunmak isteyen insanlar ele almtr.
akrcal Mehmet Efe de bunlardan biridir. Kk yata babasnn ldrlmesi, babasnn intikamnn alnmas iin toplumun ona yapt basklar ve babasn ldren zaptiye avuunun ondan ekinmesiyle ona eitli iftiralar atp hapse girmesi iin aba harcamas zerine hapiste yatp delil yetersizliinden kmas sonucunda dalara kp ekya olmas anlatlyor.
Romanda dikkatleri eken en byk zellik, akrcal Mehmet Efenin bir ekya olmasna ramen birok kyller, aileler ve baz aalar tarafndan kollanmas, korunmas ve lmne de olsa onu ele vermemeleridir. Bunun nedeni ise akrcal Mehmet Efenin zenginden alp fakirlere datmasdr. Yani O, sadece kendini dnmez. Fakiri, fukaray ve yoksullar da dnr. Hakszlklara kardr. Kt aalardan ald para ve altnlarn byk ounluunu ihtiyal ailelere, fakir, fukara ve yoksullara datr. Paraszlk nedeniyle evlenemeyen genlere yardm ederek onlar evlendirir. Btn bu yardmlar nedeniyle de herkes tarafndan sevilir.
Romanda bu durumu akrcal Efe, yanndaki en ok gvendii, sevdii, sayd ve sa kolu olan Hacya yle dile getiriyor: "u insanolu var ya Hac, i st emmi, gven olmaz derler ya; yalan! Gven olur. Onlara azck iyili et, seni ba tac etsinler. yle deil mi Hac?" (sayfa 133)
Roman, Mehmetin 11 yanda babasnn ldrlmesi ile balar. Mehmetin babas olan akrcal Ahmet Efe, nceden ekyalk yapm ve fakat sonra dze inerek affedilmi, ailesi ile birlikte sade bir yaam sren, etliye stlye karmayan bir vatanda olmutur. Onun tek istei artk huzurlu ve mutlu bir yaamdr. Ailesine bakmak ve ocuklarnn geimini helal yoldan salamaktr. Bunun iin alr, durur...
Osmanlya, ekyalarn tekrar daa kacaklar haberi gelmitir. Bunlar, dze inmelerine ramen silahldr. Halk zerlerinde hala etkilidir. Bunlarn tekrar daa kmalarn nlemek iin haklarnda lm emri verilir.
Osmanl Zaptiye avuu Bonak Hasan da ald emir zerine akrcal Ahmet Efeye gelir. Ona yalan syleyerek, Kendisine gelirken Rum ekyalarn yolunu kestiini, kendini ldrmek istediklerini syler. Bunun zerine Ahmet Efeye Gidip bir bakalm der. Ahmet Efe Olur der. Ahmet Aann hanm Hate Osmanlya inan olmaz diyerek onu engellemeye alr.
Ahmet Efe ile Bonak Hasan giderler. Gittikleri yerde Bonak Hasan Ahmet Efeyi arkasndan vurarak onu ldrr. Hate Kadn adeta burada hakl kar. Mehmet hep bu ac ile yaar:
"Memed byyordu. Babasna yaplan kanckl her Allahn gn duya duya byyordu. Yllar yl kulanda bir at gibi anasnn sesini duydu: "Demedim mi Efem? Demedim mi? Osmanlnn dostluu olmaz. Al ile avlanan Efem! Ktnn eliyle giden Efem!" ( Sayfa 12)
Mehmet, evreden hep babasnn intikamn almas iin adeta bask grr. Babasnn dostu olan Ekya Mustafa, onu yanna alr. Onu eitir. Bildii her eyi retir. Eline silah verir. Kullanmasn retir. Birlikte kaaklk yaparlar. Ona hep u sz syler: Ta ezelden beri kurt enii kurt olur" (sayfa 13) Bu sz ile olunun da bir yiit ekya olan babas gibi olmasn istemektedir. Ks bir sre sonra Mehmet babas gibi naml hatta daha ok naml bir ekya olacaktr.
Bonak Hasan bu ocuktan korkmaktadr. Babasnn intikamn er ge alacak diye dnmektedir. Bu nedenle hep temkinli davranr. Mehmetin, alt ekyalardan birinin kars kaar. Mehmet onlar bulup ldrr. Bonak Hasan durumu bilir, Mehmeti hapse attrr. Birka ay hapis yatan Mehmet, delil yetersizliinden kar.
Ekyalk artk Mehmet iin kanlmazdr. Yaad hakszlklar, grd basklar, yalanlar, dolanlar, insan smrmeler, adam kayrmalar Onun daa kmasn aresiz tetikleyecektir. O da o yolu tercih eder.
Tand Yrk Aas Veli Mehmete gider. Ondan yardm ister. Veli Mehmet Aa ona yardm ederek tler verir:
"Ekya demek yatak demektir. Yataklar ekyann candr. Yatan belli eden ekya yaamaz. Bura senin ba yatan. Bir daha buraya uramayacaksn." (sayfa 32)
akrcal daa kar. Ekya olur. inde intikam atei vardr. Babasnn intikamn almak iin gnleri sayar. O gn nihayet gelir. Babasnn katili olan Bonak Hasan ldrr. Babasnn kan yerde kalmaz.
lkede adeta bir otorite boluu vardr. Hkumet, sanki vatandalarna sz geirememektedir. Her yer ekya doludur. Hakszla uram, hakk yenmi, iftiraya uram ka kii varsa eline silah alp hakkn aramak iin daa kmtr. Osmanl Hkumeti bunlarla ba edemez duruma gelmitir. Btn dalar ekyalarla doludur. yle ki bunlar askerlere aman vermez. Onlar genelde geri pskrtrler.
akrcal Efe de bunlarn en ba olmutur. Kurduu etesiyle Ege dalarnn sultan olmutur. yle ki artk herkes umudunu ona balamtr. Aalardan zulm gren, hakszla urayan, evlenemeyen genler, parasz, yoksul, yetim insanlarn umudu olmutur. nk zenginden alp fakire datmaktadr. Hakszlk yapmamaktadr. Mecbur kalmadka askeri karsna almamakta ve onlara kurun skmamaktadr. Asker de bunu bildii iin akrcalya pek bir ey yapmak istememektedir.
akrcal herkesin sevgisini kazanmtr. Adeta hakkn, adaletin temsilcisi olmutur. Onu kimse ihbar etmez. Ne pahasna olursa olsun yerini kimse sylemez. Dayak da yeseler, ldrlyor da olsalar onu ihbar etmezler. Kylnn byle sevgisini ve takdirini kazanan akrcal Efe, 15 yl kadar dalarda ekyalk yapar.
Birka sefer Osmanl tarafndan affedilerek dze iner. Ama dzde yaad hakszlklar, onun yine daa kmasna sebep olur. zellikle aalarn kalleliklerine tahamml yoktur. Dalar, onun meskenidir. Her yeri kar kar bilmektedir. Usta bir atcdr. Attn vurur. Kyl de onu sevdii iin asla yakalanmaz. Dzde ne olursa olsun, ne yaanrsa yaansn annda ona haber verilir. Her eyden haberi vardr onun. Mthi bir istihbarat kurmutur. Uan kutan dahi haberi olmaktadr.
Onu yakalamak iin zel komutanlar, zel mfrezeler getirtilir. Ama hi birisi yakalayamaz. aresiz bu iten vazgeip geri giderler. Osmanl da aresiz olarak akrcal ile oturup anlar ve onun btn isteklerini kabul ederek affeder. stelik ona ve btn adamlarna da maa balar. Ama btn bunlara ramen bozuk dzen karsnda akrcalnn defalarca daa kmasna kimse engel olamaz. Adeta hayat ve evre, her defasnda onun daa kmas iin onu zorlar.
Bir gn iini ok iyi bilen bir Osmanl Subay buraya tayin edilir. ok tecrbeli olan ve dalarda iz srmekle tannan bu subay hi acele etmez. akrcaly ok iyi renmek ister. Nasl yer, nasl ier, nasl giyinir, nerelerde, kimlerin yannda kalr, huyu suyu nasldr hepsini renir. nce hibir ey yapmaz. Kln dahi kprdatmaz. Herkes buna aar. O aldr etmez. Vakti gelince harekete geecektir.
Usta bir iz srcdr. Cesur bir ekya avcsdr. Girdii hibir ii yarm brakmayan, her ii baaryla sonulandran bir subaydr. ini ok iyi yapan, her eyi ciddiye alan ve en kk detaylar hesaplayan bir kiidir.
Yapt aratrmalarda akrcalnn yiit bir kii olduunu, onun dalarda isteyerek ekyalk yapmadn, bu ii sevmediini ama artlarn kendisini buna zorladn anlar. Ei Iraz arp saygl bir dille anlatr. Kocasnn anlamaya gelmesini, teslim olmasn, ona herhangi bir zarar vermek istemediklerini aksi halde er veya ge yakalanp leceini syler.
Iraz bunu kocasna bildirir. Ama akrcal bu. Kabul etmez. te olaylar bundan sonra geliir. Komutan aylarca sessiz kald ininden kar. Kimsenin haberi olmadan planlar yapar. Herkesi yanltp artmak ister.
Bylece roman yava yava sona gelir. akrcal bir yiittir. Kendinden emindir. Kimseye boyun emeyen, eyvallah etmeyen bir kahramandr. Sonuna kadar mcadelesinden vazgemez. Bu subaya da yle yapacaktr.
Romanda ok az da olsa aka rastlyoruz. akrcal evli olmasna ramen bir aa kzna ak olur. Onunla evlenmek ister. Ama kars Iraz vardr. Bu iin olmas iin Irazn gnlnn alnmas lazm. Iraz bu ie ne diyecektir?
Iraz kadnd. Dosttu. Fedakard. lk gz arsyd. Kendi yznden ekmedii bela kalmamt.
Eve gelip attan iner inmez doru Iraza gitti:
Iraz dedi, kusuruma kalma. ok ok kt bir i bu. Olmad, yenemedim kendimi. Sana layk deil.
Iraz:
Dnme onu Efem. Senenin gibi bir efeye iki deil, drt kadn feda olsun. Ne dilersen onu yap. stersen kz babasndan istemeye ben giderim. (Sayfa 80)
Bu nasl sevgidir? Bu nasl bir saygdr ki ei, kendi zerine kuma getirecek olan birine Dilediini gibi yap. stersen gidip kz ben isteyeyim diyor.
burada bitmiyor. Babas kzn akrcalya vermiyor. nat ediyor. nk ekyaya kz verilmez. Yerini yurdunu terk edip gidiyor kz vermemek iin. Iraz dayanamayp tfeini alyor ve doruca kzn babasnn yanna gidiyor:
Bana bak Aa dedi. Ben akrcalnn avrad Irazm. A gzn de bana iyice bak. Sen Efeye kz vermiyormusun. Hemen kye dn, kz ver. Efemi sizin gibilerine rezil ettirmem. Seni kyk kyk kyarm. Efe yapamaz; ben yaparm bunu. Hemen dn! Efeye ettiin yeter. Geldiimden Efenin, kimsenin bir haberi yok. Doru kye Anladn m? Kara dinlilik istemez. Geldiimi de kimseye syleme. Ben altnm pul ettirmem sana. Aa, Efe seni bir kz iin ldrrse ona namus, ben seni ldrrsem bana eref. Haydi kye dn elinlen yap (sayfa 82 - 83)
Gnmzde bunu yapabilecek, aynen byle davranabilecek bir tane kadn var m acaba? Byle sevgi acaba gnmzde grlmekte midir? Sanmyorum. Byle bir olay karsnda kadnn ilk yapaca i hemen avukatna ba vurup boanmak istemesi olacaktr hakl olarak
Roman, akc bir dille yazld iin srkleyici bir zellie sahip. Okuyucu eseri eline ald andan itibaren brakamyor. yle ki ben kitab sabah elime aldm. Ertesi gn leye doru bitirdim. Etkisi beni bir trl brakmak bilmedi. ster istemez, nce Memed roman aklma geldi. Onunla mukayese etme imkanm oldu.
nce Memed kadar olmasa da en az onun kadar etki brakan, gzel bir roman diyebilirim. akrcal Mehmet Efeyi eminim Yaar Kemalden daha iyi anlatan, daha yazan bir edebiyat olmazd diye dnyorum
Romann son blmnde yer alan u szler akrcalnn halk arasnda ne kadar sevildiinin bir gstergesi olarak geldi bana:
akrcalnn mezar Nazillinin dnda, yol stndedir. Kyller, o gn bu gndr evliya trbesi makamnda ziyaret ederler.
akrcal ldrldkten yllar, yllar sonra bile o yoldan geen kyller mezara yarm saat kala, olanca sesleriyle barrlar:
akrcal Efe! akrcal Efe! Yol ver geelim. Yaban deiliz. (sayfa 181)

     




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn sanat ve sanatlar kmesinde bulunan dier yazlar...
yk Tiyatro ve Sanat zerine
"48 Saat" zerine
Benim Gzmden "Tutunamayanlar"
k Osman Akay le Tantk
ukuroval air Ya da ukurova ocuu
air Seluk stn′n iir Bahesinden
Kalbim Bak"de Kald
Samsun'da Kktc Etkinlii
Aykr Oyuncular Topluluu
Angela'nn Klleri zerine

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
"Gn Olur Asra Bedel" zerine Bir nceleme
Bir iir Emekisi: hsan Tevfik Krca
Yozcularn Kkeni ve angaza Ky
yaar Kemalin lm Yldnm Mnasebetiyle
eitli Ynleriyle Prof. Dr. Erhan Arkl
Kayac Vadisi (Doktorun Yeri)
skenderun Belediyesi Tiyatro Topluluu
Diyetisyen Olmak
6. Trkoloji Bulumas
Angelann Klleri

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Yreimde htilal Var [iir]
Hayat Seni zemedim [iir]
Helallik stiyorum [iir]
Yrk Kz [iir]
Nasihat 2 [iir]
Seninle Olaym [iir]
Geliyoruz [iir]
Nasihat [iir]
Ak Var m? [iir]
Minik Bir aire Rastladm [iir]


Hakan Yozcu kimdir?

1964 doumluyum. Kuzey Kbrs'ta yayorum. 1988 Erzurum Atatrk niversitesi Fen Edebiyat Fakltesi Trk Dili ve Edebiyat Blmnden mezun oldum. 20 yl eitli okullarda edebiyat retmenlii yaptm. Uzun yllar Yenivolkan ve Gne Gazetelerinde ke yazarl yaptm. u an Habearkbrsl ve Gncelmersin Gazetelerinde yazyorum. Birok internet gazete ve sitelerinde yazlarm yaynlanyor. iir, yk ve tiyatro oyunlar yazyorum. Bu alanlarda eitli dllerim var. Kendime ait baslm "Gzel Bir Dnya" ve "Mesela Baka" isimli iki adet yk kitabm var. 7 tane tiyatro oyunum var. 6 yl Kbrs Trk Devlet Tiyatrolar Genel Mdrl grevinde bulundum. Halen Babakan Yardmcl Ekonomi, Turizm, Kltr Ve Spor Bakanl'na bal Mavirim.

Etkilendii Yazarlar:
...


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Hakan Yozcu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.