..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Zaman dostluu glendirir, ak zayflatr. -La Bruyere
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Anadolu Kltr > Hakan Yozcu




10 Aralk 2014
Osmanlca Trkesi zerine  
Hakan Yozcu
Osmanlca denilen dil, ki bu, bana gre yanl bir deyimdir, dorusu Osmanl Trkesi olacaktr, bamsz bir dil deildir. Yani yle herkesin sand ayr veya farkl bir dil deildir. Arapa ve Farsann youn olarak kullanld Trkedir. O dnemde Trkeye verilen addr. Dediim gibi, bu dnemi farkl klan zellik, o dnemde Arapadan ve Farsadan istila biiminde Trkeye giren yabanc szcklerin olmasdr. Bu durum da yanl anlalmaya sebebiyet vermi, bu dilin ayr bir dil, yabanc bir dil gibi alglanmasna yol amtr.


:AEIG:

     Son gnlerde Trkiye basnnda okullarda Osmanlca ad altnda bir dersin verilmesi konusu gndeme geldi.
     Osmanlca hakknda bilen de bilmeyen de konumaya balad. yle ki Osmanlca, adeta ayr bir dilmi gibi, Trkeden farkl bir eymi gibi konuulmaya baland.
     Ben de niversitede Osmanlca derslerini zevkle alan Trkoloji okumu rencilerden biriyim. Bu nedenle de Osmanlca hakknda kendi dncelerimi ve bilgilerimi burada paylamak istedim.
     Her eyden nce unu belirtmek isterim ki Osmanlca kelimesi yanl olarak kullanlmaktadr. Dorusu Osmanl Trkesidir.
     Osmanl Trkesi, Osmanl Devleti dneminde ( Bu dnem 13.ve 20. Yzyllar arasn kapsar) kullanlan Arapa ve Farsann etkisi altnda kalm Trk Diline verilen addr. Alfabe olarak Arap Alfabesinin Farsa ve Trkeye uyarlanm bir biimi eklinde kullanlr. Yani harfler Arapa sembolldr, fakat okunu itibaryla tamamen Trkedir.
     Orta Asyadan Anadoluya yerleen Trkler, 10 yzyldan sonra Araplar ve Farslarla komu olmular bylece slam dinini yakndan tanmlardr. Trk inan ve dncesine ok yakn olduu iin ksa bir srede Trkler, slam dinini benimsemi ve 11. Yzyldan sonra da resmen slam dinini semilerdir. Dolaysyla Arap ve Fars dilinden birok kelime Trkeye girmi ve Trkeden de bu dillere Trke kelimeler gitmitir. Buna Kltr al verii denilir ve komu lkeler arasnda bu tr dillerin alverii normaldir.
     Zaten Trkeyi ok iyi kullanan edebiyatlarmz, iirde estetii yakalamak adna bu dillerden yeni szckler alarak iirlerinde kullanmlardr. zellikle Aruz lsne uydurabilmek ve bu l ile birlikte yeni edebiyat trlerini en iyi ekilde kullanabilmek iin bu yola bavurmulardr. Hatta yle bir an gelmi ki, iirdeki yeni trleri ve Aruz lsn Araplardan daha iyi kullanr hale gelmiler ve onlarla boy lmeye balamlardr.
     Osmanlca denilen dil, ki bu, bana gre yanl bir deyimdir, dorusu Osmanl Trkesi olacaktr, bamsz bir dil deildir. Yani yle herkesin sand ayr veya farkl bir dil deildir. Arapa ve Farsann youn olarak kullanld Trkedir. O dnemde Trkeye verilen addr. Dediim gibi, bu dnemi farkl klan zellik, o dnemde Arapadan ve Farsadan istila biiminde Trkeye giren yabanc szcklerin olmasdr. Bu durum da yanl anlalmaya sebebiyet vermi, bu dilin ayr bir dil, yabanc bir dil gibi alglanmasna yol amtr. Bu yanltr Klsik bir edebiyat oluturma ve sanat yapma anlayyla Trk yaz dili deta Arapa, Farsa ve Trke kelimelerden oluan z bir dil hline getirilmitir. Konuma diliyle yaz dili arasndaki farklar her geen gn artarken bir tarafta konuulan fakat yazlmayan bir dil; dier tarafta yazlan fakat konuulmayan bir dil ortaya kmtr.
     Bu dnemde, edebiyat ve sanat dili olarak bu dil kullanld. Yksek zmre, yani okumu kesim bu dili tercih etti. Oysa bununla birlikte paralel olarak giden bir de Halk dili vard. Halk, sade, anlalr olan z Trkeyi konumaya devam etti. Bylece bu dnemde halk arasnda iki zmre meydana geldi.
     Halka, halkn diliyle seslenen Halk airlerinin yan sra, kendilerini olduundan nemli gstermeye alan ve sadece sanat yapma endiesiyle hareket eden ve syledikleri normal halk tarafndan anlalmayan bir zmre ortaya kt. te bu kesimin kulland bu dile zamanla Osmanlca ad verildi. (Tabii srarla bunun Osmanl Trkesi olduunu vurgulamak istiyorum)
     Dilde ortaya kan bu kargaa uzun yllar devam etti. 17. yzylda mahallileme hareketiyle zlmeye gidilmise dil ar bir dil olmaktan kendini kurtaramad. Bu durum Trkiye Trkesi dediimiz Cumhuriyet Dnemine kadar devam etti.
     imdi bugn kp Bu dil, bizim deil diyenler var. Bu da tamamen yanl bir dncedir. nk bu dil de tamamen bizimdir ve Trkedir. Kendi kltrmzdr.
     Arapadan ve Farsadan dilimize birok kelime girmitir. Ama bu kelimeler olduu gibi ayn kalmamtr. Trkenin yapsna, haneresine uyum salayarak zamanla deimi ve Trkelemitir. rnek verecek olursak Ke kelimesini ele alalm. Bu gn kime sorsanz kenin anlamn bilir. Ve bu szcn Trke olduunu syler. Oysa gerekte ke szc Trke kkenli deildir. Farsadan dilimize girmi bir szcktr. Farsada bulunan ve ayn anlama gelen Gue szc zamanla Trk yapsna brnm ve ke olarak Trkelemitir. imdi biz, bu szc Trke deil diyerek dilimizden atabilir miyiz? Buna benzer rnekleri daha da oaltabiliriz.
     900 yl Osmanl Trkesini kullanmz. imdi bu dile Bizim deil demek hakszlk olmaz m? Osmanlca denilen dil, 900 yzyl bizim konutuumuz dilimiz olmu. Gelenek ve greneklerimiz bu dille anlatlm Duygu ve dncelerimiz, sevinlerimiz, zntlerimiz, aklarmz bu dille anlatlm imdi bu dile bizim deil demek ne kadar doru olacaktr?
     Kendi kltrmze sahip kmamz gerek diye dnyorum. nk bu dil de bizim kltrmzdr. Ama buradan da u an kullandmz Latin Harflerine kar olduum dncesi karlmasnLatin alfabesi de bizimdir. Ve Halk olarak onu benimsemiiz
     Trkler, tarihte birka ayr alfabe kullanmtr. Bilinen ilk Alfabe, Trk yaam biiminden esinlenerek yaratlan Gktrk Alfabesidir. Bu alfabe incelendiinde, tamamen Trk yaam tarzndan ilham alnarak ortaya karlm bir alfabe olduunu syleyebiliriz.
     Sngy andran, dikey, ince uzun olan bir sembol S harfi olarak kullanlmtr. Yine yay biiminde olan bir iaret Y harfi olarak kullanlrken, oka benzeyen bir sembol de k harfi olarak kullanlmtr. Alfabe incelendiinde buna benzer rnekleri oaltabilirsiniz
     Trklerin tarihte kulland ikinci alfabede Uygur Trlerinin bulduu Uygur Alfabesi olmutur. Sadan sola bitiik yazlan bu alfabede byk bir yazma kolayl bulunurken, okumada da o kadar zorluk ekiliyordu.
     Ve Trklerin slamla tanmasndan sonra Arap alfabesi kullanlmaya baland. Belki de tarihte sre olarak en ok kullanlan alfabe bu oldu. 900 yzyl az bir sre olmasa gerek. Burada zerinde durulmas gereken nokta udur: Sadece kullanlan sembol, Arap harfiydi. Kullanlan dil Trkeydi. Tabii yukarda belirttiimiz gibi Arapa ve Farsadan birok szcn girdii bir Trke
     Peki, bu alfabe kolay myd? Hayr Ksmen okumada zorluklar ekiliyordu. Ksa nller yazda gsterilmedii iin bazen yanl okumalara da sebebiyet veriyordu.
     Cumhuriyet Dneminden sonra da Latin Harflerine geildi. Trk haneresine ve dil yapsna belki de en uygun alfabe buydu. Olduu gibi yazlmas, harflerin ayr olmas ve okunmas, her sesin gsterilmesi okumada ve yazmada byk bir kolaylk salyordu. Ve artk bu alfabe benimsendi belleklere yerleti.
     Burada da u noktaya deinmek istiyorum: Latin Harflerine geilmesinden sonra, Arap harfleri tamamen terk edilmi ve adeta gemiimiz bir gecede silinmitir. Gemiimiz bir anda unutulmutur. Oysa 900 yl sre ierisinde birok limlerimiz, bilginlerimiz, sanatlarmz binlerce, yz binlerce eserler vermilerdir. Bu eserler bu gn unutulup gitmi, ya tozlu raflarda kalm ya da kaybolup gitmitir. O kadar bilgi, belge ve kaynaklar yok olmutur. Bunu nlemek iin gnmzde edebiyat Fakltelerine Osmanlca ad altnda dersler konulmutur. Trkoloji rencilerine bu alfabe retilerek gemileriyle yeniden tanmalarna vesile olunmutur. Buradan mezun olan renciler, bitirme tezlerinde ounlukla eski eserleri gnmz Trkesine evirmiler ve yeni neslin gemiiyle yzlemelerine neden olmulardr. Peki, bu yeterli midir? Hayr nk o kadar ok eski eser var ki bunlar gnmz Trkesine evirmek yeterli olunmamaktadr
     Bu nedenle, Akademik olarak Osmanl Trkesinin renilmesinde ben bir saknca grmyorum. Bu ne gericiliktir, ne de eskiye bir dntr. Bu, tamamen ilimin altnda yaplacak olan bilimsel bir almadr. Zira insann gemiini bilmesi en doal hakkdr. Bunu da o insandan esirgemek kimsenin elinde deildir
     Okullarda Osmanlca ad altnda bir ders konulmas konusu nedense hep olumsuz dnlyor. Bunun olumsuz dnlmesi bana gre olumsuz bir dnce. Zaten iin aslnda gnlllk vardr. Zorlama ile kimseye bir ey retemezsiniz. Madem okullara byle bir uygulama getirilmek isteniyor, o zaman semeli olarak getirilmeli diye dnyorum. te o zaman, isteyen, bu ii seven ve gerekten renmek isteyen kiiler bu dersleri alacaktr. Kim bilir iin vahametini anlayan rencilerimiz kendiliklerinden renmek iin bu derslere koarlar
Yazma bir edebiyat retmeni olan, niversiteden okul arkadam olan Sayn Kadriye Mftolunun sosyal medyada kendi hesabnda paylat dnceleriyle son vermek istiyorum:
Osmanlca zorunlu ders olmal m, bir edebiyat retmeni olarak ve Osmanlca okuyabilen biri olarak hayr; fakat semeli ders olarak rencinin dil hazinesini gelitirecei inancndaym. Zira, Arapa zengin bir dil, her adan tretilebilen, birtakm kavramlarn karlnn zengin terkiple ifade edilebildii gzel bir dil. Bunun siyasete malzeme edilmesi de doru deil. Bunca bilgisayar diliyle nerdeyse yazmay bile unutma tehlikesiyle kar karya kalan bir nesil iin renilmesinin ne sakncas olabilir? Mevlana'nn Mesnevisi Farsa deil de Trke yazlsayd bu kadar bilinir miydi? Bu da ayrca bir tartma konusudur. stanbul'da btn mekanlarn isimleri ngilizce yazld halde dil kirlilii asndan tehlikeyi grmeyen sevgili halkmn kendi kltrne srarla bu kadar yabanc kalmak istemesini anlayamyorum. Tarih ve edebiyat yoksa milletler gdlmeye mahkumdur.



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn anadolu kltr kmesinde bulunan dier yazlar...
Kayac Vadisi (Doktorun Yeri)
Erzincan Yresi Alevileri
Ata - Dede Yurdunda
trabzon Bulumas
Ak Veysel ve Nesimiyi Anma Toplants
Marka ehir Kadirli
Mart Dokuzu ve Nevruz

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
"Gn Olur Asra Bedel" zerine Bir nceleme
yaar Kemalin lm Yldnm Mnasebetiyle
Yozcularn Kkeni ve angaza Ky
Bir iir Emekisi: hsan Tevfik Krca
eitli Ynleriyle Prof. Dr. Erhan Arkl
yk Tiyatro ve Sanat zerine
"48 Saat" zerine
akrcal Efe zerine
k Osman Akay le Tantk
skenderun Belediyesi Tiyatro Topluluu

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Yreimde htilal Var [iir]
Hayat Seni zemedim [iir]
Helallik stiyorum [iir]
Yrk Kz [iir]
Nasihat 2 [iir]
Geliyoruz [iir]
Seninle Olaym [iir]
Nasihat [iir]
Ak Var m? [iir]
Minik Bir aire Rastladm [iir]


Hakan Yozcu kimdir?

1964 doumluyum. Kuzey Kbrs'ta yayorum. 1988 Erzurum Atatrk niversitesi Fen Edebiyat Fakltesi Trk Dili ve Edebiyat Blmnden mezun oldum. 20 yl eitli okullarda edebiyat retmenlii yaptm. Uzun yllar Yenivolkan ve Gne Gazetelerinde ke yazarl yaptm. u an Habearkbrsl ve Gncelmersin Gazetelerinde yazyorum. Birok internet gazete ve sitelerinde yazlarm yaynlanyor. iir, yk ve tiyatro oyunlar yazyorum. Bu alanlarda eitli dllerim var. Kendime ait baslm "Gzel Bir Dnya" ve "Mesela Baka" isimli iki adet yk kitabm var. 7 tane tiyatro oyunum var. 6 yl Kbrs Trk Devlet Tiyatrolar Genel Mdrl grevinde bulundum. Halen Babakan Yardmcl Ekonomi, Turizm, Kltr Ve Spor Bakanl'na bal Mavirim.

Etkilendii Yazarlar:
...


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Hakan Yozcu, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.