..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Mzik sylenemeyeni, ama sessiz de kalnamayan anlatyor. -Victor Hugo
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Akmlar > Hill Erboyac




5 Kasm 2011
Trk Edebiyatnda Egzistansiyalizm (Varoluuluk)  
Trk Edebiyatnda Egzistansiyalizm (Varoluuluk)

Hill Erboyac


Turgut UYAR: Bunalt felsefenin vard sonu. Belki o kanlmaz sonu, Marxn felsefeyi aksiyondan ayrmayan devriminden sonra soyut felsefe bir i knts geirecekti elbet. Varoluuluun yzeyde bile olsa yaylmas yeni bir aama saylmal dnyamzda. Bunalt. amza ok uygun bir duygu. Felsefe dnda dorudan doruya yaamadan gelen eitli nedenleri olabilir. Ama sonunda yine de bir dnce macerasdr.


:HAFD:
Egzistansiyalizm(Varoluuluk), insann varolu sorunu zerine younlaan bir felsefi/ edebi akmdr. Felsefeyle varln bulan bu akm daha sonra sanat ve edebiyatta da etkisini gsterir.
Jean Paul SARTRE: nsanolu ilkin vardr, sonra u ya da budur. Ksacas insanolu, kendi zn eliyle yaratmak zorundadr; kiiliini dnya sahnesine atlarak, ac ekerek, kavga ederek yava yava belirler ve tanmlama sonuna dek aktr; insanolu lmeden, insanlk yok olmadan ne olduklar sylenemez. derken , insanolunun var olma sorununda aslolann kendisi olduunu, bunun evreyle ya da toplumsal olguyla ilgisi olmadn ifade eder.

Bu akmn nc isimleri, Jean Paul SARTRE, Simone de BEAUVOR, Marleau- PONTY, RLKE, KAFKA, CAMUS, MALRAUX, BERNANOS, UNAMUNO, Friedrich HLDERLN, Sren KERKEGAARD, NETZSCHE, Andre GDE, Paul VALERY, Robert FROS, William FAULKNER gibi isimlerdir.

Varoluu Sanatlar, her ne kadar an yaamak ve kabullenmek konusunda toplumsal bir bak gelitirmeyi ifade etmilerse de halka hitap eden, halkn anlayabilecei bir edebiyat gerekletirememilerdir. nk Varoluuluk gre dnya sama ve irentir, deniz souk ve kara Bu koullarda insann hayat hilik, boluk ve bunaltlarla dopdoludur.

Byle bir n aklamadan sonra Trk edebiyatna yansmalarna gemeden nce Varoluuluun ortaya kmasnda Birinci ve kinci Dnya Savalarnn toplum ve sanat zerindeki derin infiallerden de sz etmek gerekir.

Mustafa KURT, Bat dnyasnn kendine has atmosferi ve sorunlarnn bir sonucu olarak ortaya kan varoluuluk Trkiyede 1940larda tannmaya balar. Bu bakmdan lkemizde varoluulukla ilgili ilk tartma ve yazlarda 1940larn ilk yarsna denk der. Birka dergide kan kk tantma yazlarn stanbul Dergisindekiler izler. zellikle MEBin Tercme dergisinde Sartren Existentialisme Bir Hmanizmadr adl yazsnn yaynlanmas bu alandaki en nemli admlardan biridir. diyerek bir tarihi saptama yapyor.

Birinci ve kinci Dnya savalarnn sadece Batda deil, bizim lkemiz insan zerinde de oluan derin etkileri batdan tercmeler yoluyla edebiyatmza giren bu yeni anlayla dillendirilmeye balanr. Sait Faik ABASIYANIK, Ahmet Hamdi TANPINAR gibi isimlerin bu bunaltdan etkilenmesi balangc oluturur. Sonrasnda Mavi Dergisi etrafnda Attila LHANla birleen Gner Smer, Ferit Edg, Ahmet Oktay, Orhan Duru, Demir zl gibi isimler Attila LHANla ktklar yolculua, sosyal-realizm anlayyla kmlarsa da Sartre Varoluuluunun izlerini tayan eserleriyle sosyal- realizmden uzaklarlar..

Yine Mustafa KURT balang noktasnda bu isimlerin tezlerini yle aklar: Attila LHAN, sanki bunu ngrm ve MAVݒde isimsiz olarak Sahte Bir Peygamber/ J.P. SARTRE adl bir yaz yaynlamtr. Mavi knda yer alan Ahmet OKTAY, yllar sonra, Btn bir kuak yeni bir sz syleme kaygsyla orada bulutu. Temel tezimiz uydu: Mevcut edebiyat Sait Faik dnda tkenmi, ilevsizlemi bir edebiyattr. Yeni bir solua biim ve bieme gereksinimi vardr. Oktay AKBALlar, Behet NECATGLler dnemi kapanmr. diyerek bu dneme ve bu oluuma k tutar.
Varoluu edebiyatn ikinci adm, A Dergisinde bir araya gelen Edip CANSEVER, Cemal SREYYA, Turgut UYAR, lhan BERK gibi kinci Yeni Ekolnn nemli isimlerinin yan sra Ahmet OKTAY, Demir ZL, Adnan ZYALINER, Erdal Z gibi isimlerle gerekleir.

Turgut UYAR: Bunalt felsefenin vard sonu. Belki o kanlmaz sonu, Marxn felsefeyi aksiyondan ayrmayan devriminden sonra soyut felsefe bir i knts geirecekti elbet. Varoluuluun yzeyde bile olsa yaylmas yeni bir aama saylmal dnyamzda. Bunalt. amza ok uygun bir duygu. Felsefe dnda dorudan doruya yaamadan gelen eitli nedenleri olabilir. Ama sonunda yine de bir dnce macerasdr. diyerek aklyor bu konudaki grlerini.
Aye yk : kinci yeni ve modernist/ varoluu hikayenin yenilii, bu balardan kopmasnda hazr bulunan kavram ve deerlerin rahatlndan feragat etmesinde, bylelikle olgular, nesneleri ve anlam, kendi zelliinin iinden deneyimlemesindedir. te yandan bireyi ele alarak vardklar bu gerekliin toplumdan, toplumculuktan uzak olmadn da iddia eden varoluu yazarlar, toplumun tek tek bireylerden olutuunu, dolaysyla kendilerinin toplumun ele alnmayan bir yann; bireyin i dnyasn anlatmaya altklarn sylerler. demektedir.

Bir taraftan kinci Yeninin bireye yzn dnen, ie kapank , znel tavr dier taraftan yk ve roman anlayndaki bunalt, varoluu akm savunan isimlerle toplumsal gereki isimler arasnda nemli bir tartmay da balatr. nk toplumsal gereki yazarlardan tarafndan batdan gelmi yabanc bir dncenin etkisinden kurtulamadklar ve toplumdan uzak kaldklar yolunda sulamalarla karlarlar. Varoluular uzun yllar kendilerini yerli ve toplumdan uzak olmamakla savunurlarsa da dnemin sanclar ve bireyle toplumsala ulamaya alan bu akm karsna alr. nk bu yllarda zellikle kyden kente gn younlamas, sanayileme gibi sorunlar ne km; kk burjuvazinin isel bunaltsyla Varoluular tutunma zorluu ekmilerdir.

Demir ZLܒnn doatesi bunalt/ bountu ; Ferit EDGܒnn Dolaysyla eer bir kurtulu olacaksa, bu zafer tek kiiliktir. ifadeleri ; Aye yk ޒin :yle ki, alan bu alan, tamamen baka bir kltrn edebiyatndan beslenen, ondan etkilenen bir alandr ve Trk edebiyatnda kk salaca bir zemin bulmas gtr. saptamas yapmasna engel olamayacaktr.

Adn zikrettiimiz bu isimlerin son dnemlerine kadar bu anlaylarn srdrememeleri, lkenin iinde bulunduu toplumsal kaoslar, 1950li yllarda balayan bu akm konusunda birtakm soru iaretlerini beraberinde getirmise de daha sonraki yllar iin nemli admlar oluturmu, bireyin yalnzlamas, znel dnyas, bunalmlar, kaoslar iin nemli bir kap am ve Trk edebiyatnn geliim srecinde yeni admlara n ayak olmutur.

04.11.2011




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn akmlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Trk Edebiyatnda Dine Bal Egzistansiyalizm/ Varoluuluk

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Trk Edebiyatnda Sonbahar/ XXI. Uluslararas Kbatek Edebiyat Sempozyumu
Dinle Neyden Duy Neler Syler Sana
Mehmet Akif Ersoy'u Anarken
Bk (16. Yy)
Bayburtlu Zihni
Kutadgu Bilig
Ali r Neva (15. Yy)
Trk Dil Bayram
Hayallerim ve Ben

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Har Elinden [iir]
Kutsi ve Asi [iir]
Erteledik [iir]
Orantsz G [iir]
Yirmi Birinci Asra Hicviye [iir]
Nerede lmeden nce lm [iir]
anakkale'de Zafer Mutulanmt [iir]
Sessiz Kahramanlarmz [iir]
Yapay Tanrlar [iir]
ocuk / Can [iir]


Hill Erboyac kimdir?

Yaam sz zerine kurulmu. Yaz sz kalc klm. Bir Edebiyat neferi olarak seksenli yllarda baladm servenime bir iz brakmak ve gelecee katkda bulunmak zere ktm. . Bir ho sada brakabilirsem ne mutlu. . .

Etkilendii Yazarlar:
Trk iirinin tm isimlerinden etkilenmi olmam mmkn..


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Hill Erboyac, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.