..E-posta: Şifre:
İzEdebiyat'a Üye Ol
Sıkça Sorulanlar
Şifrenizi mi unuttunuz?..
Yazar yazı yazmayı başka insanlara göre daha zor yapan insandır. -Thomas Mann
şiir
öykü
roman
deneme
eleştiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
Üyelik
Yazar Katılımı
Yazar Kütüphaneleri



Şu Anda Ne Yazıyorsunuz?
İnternet ve Yazarlık
Yazarlık Kaynakları
Yazma Süreci
İlk Roman
Kitap Yayınlatmak
Yeni Bir Dünya Düşlemek
Niçin Yazıyorum?
Yazarlar Hakkında Her Şey
Ben Bir Yazarım!
Şu An Ne Okuyorsunuz?
Tüm başlıklar  


 


 

 




Arama Motoru

İzEdebiyat > İnceleme > Sanat ve Sanatçılar > Salih Zeki Çavdaroğlu




20 Aralık 2009
Musıkîşinas Bir Siyasetçi : Osman Şevki Uludağ (1889 - 1964)  
Salih Zeki Çavdaroğlu
Türk Muıkisine hizmet eden bir milletvekili....


:AEDH:



Tarihimizde bazı insanlar vardır ki, onların yaşadıkları dönemde gerçekleştirdikleri hizmetler, sonraki kuşaklara nedense bir türlü gerektiği şekilde aktarılmaz veya aktarılmak istenmez. Bunun elbette ki sosyolojik ve siyasal açıdan çeşitli sebeplerinin olduğu kuşkusuzdur. Ancak yıllar geçtikçe ülkemiz ve dünya konjontürükdeki değişimler, bu unutulmuşlukları birer birer gün yüzüne çıkarmakta ve onların toplum önünde hakettikleri saygıyı yeniden görmelerine imkân tanımaktadır.

Mesela, Türkiye’ nin 90 yıla yakın Cumhuriyet döneminde, TBMM çatısı altında milletvekili olarak görev yapmış, Türk Musıkisi ile ilgilenmiş , bestekâr düzeyinde önemli isimler bulunmaktadır.

Kurtuluş Savaşımızın Doğu Cephesi Komutanı Kâzım Karabekir Paşa, Türk Edebiyatının önemli bir yazarı olan Ahmet Rasim Bey, Manyasizâde Refik Bey, Eski Milli Eğitim Bakanlarından Hasan Ali Yücel, Şükrü Şenozan, Samih Rifat Bey, Rüştü Şardağ, Necip Mirkelâmoğlu, Tarihçi- Müzikolog Yılmaz Öztuna, Yılmaz Karakoyunlu, Arif Sağ ve Zülfü Livaneli bunların arasında ilk akla gelen isimler.

Ancak bunların arasında öyle bir isim vardır ki, profesyonel bir bestekâr olmamasına rağmen, özellikle Cumhuriyet’ in kuruluş döneminde görev yaptığı TBMM’ nde Türk Musıkisi’ ni korumaya yönelik çabaları ile Musıki tarihimizde lâyık olduğu yeri almıştır.

Bu isim Osman Şevki Uludağ’ dır. 1889 yılında Konya’ lı bir ailenin çocuğu olarak Bursa'da doğmuş, Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye-i Şahane'yi bitirerek radyolog askerî doktor olarak göreve başlar. 1930 yılında Binbaşı rütbesinde iken, malûlen emekliye ayrılır. Tıp tarihine olan ilgisi ve araştırmacı kişiliği, onu Bursa’daki Yıldırım Darüşşifâ Hastanesi‘ nin Osmanlıların Anadolu’da ilk kurduğu hastane olduğunu ortaya çıkarmaya götürecek ve İstanbul Üniversitesi bünyesinde bir “ Tıp Tarihi Enstitüsü ” kurulması için öncülük yaptıracaktır.

Profesyonel mesleği dışında, ömrü boyunca, yazar, hattat, dağcı, tarihçi ve bestekâr olarak geniş bir yelpazede önemli hizmetler vermiştir.

1925 yılında Bursa Coğrafya Encümeni’nin bir üyesi olarak Keşiş Dağı’na tırmanır. Dağın isminin, Bursa Vilayeti Coğrafya Heyeti’nin teklifi ve Osman Şevki Bey’in önerisi ile değiştirilmesi teklif edilir. Bu öneri Atatürk tarafından kabul görür ve Keşiş dağının ismi “Uludağ” olarak değiştirilir. Bunun sonucun da, soyadı kanunu çıktığında, Atatürk tarafından kendisine Uludağ soyadı verilir,aynı zamanda da Konya milletvekili yapılır.

Askerî Tıbbiye'de öğrenci iken, İsmail adında, Dede Efendi' ve Dellalzâde'yi görmüş İsmail isimli bir Mevlevî dervişi ile karşılaşır. Türk Musıkisini onun vasıtasıyla tanır ve sever.
Musiki üzerine onlarca makalesi ve Türk Musıkisi içinde 120’ye yakın bestesi vardır. Bu bestelerden en bilineni, “Bir elem rüzgarı gülşenlere hicran saldı “ sözleriyle başlayan , Hicaz makamındaki şarkısıdır. Ayrıca, yarışma kapsamında bir de İstiklâl Marşı bestelemiştir. Bunlara ilâveten Hüseyni makamında “ Esmer Güzel”, Bayati makamında “ Gülüm takmış takıştırmış”, Mahur makamında “ İnme turnam inme sen bu pınara” ile Hicaz ve Acemkürdi saz semaileri de vardır.

Bestelerinin dışında, türkü de derlemiştir. Meselâ, kahramanlık türkülerinin en bilinenlerinden “ Genç Osman dediğin bir küçük uşak” isimli türküyü , Aydın yöresinden derleyerek, bizzat notaya almıştır.
Musıki konusunda düşüncesini kendi ifadesi ile şöyle özetler :
"…Bilinmelidir ki medeniyetin de milliyeti vardır. Millî olmıyan bir medeniyet milletin malı değildir. Kökü bizde olmayan musiki de bizim musikimiz olamaz..."
Gerek parlamento’ da ve gerekse başka zeminlerde,ömrü boyunca hep bu düşüncenin ışığında edecektir.
Türk Musıkisi’ ne öğretim ve yayın yasağının getirildiği yıllarda, o milletvekilidir. Herhalde o da devletçe önerilen çok sesli sistemin, musıkimize yeni bir kimlik getirmesini beklediğinden, pek ses çıkarmaz. Ne zaman ki bunun bir çıkmaz sokak olduğunu anlar ve 1940 senesinde TBMM’ nde Devlet Konsevatuvarı Kanunu’ nun görüşüldüğü oturumlarda, Millî Eğitim Bakanı ile adeta kıran kırana polemikler yapar.
Bu oturumlarda kanun tasarısını oldukça ağır bir şekilde eleştirir ve konservatuvar bünyesinde mutlaka bir Türk Musikisi Şubesi'nin kurulması gerektiğini ısrarla belirtir. Buna rağmen bu görüşler aynı zamanda bir Türk musikisi bestekârı olan Maarif Vekili Hasa Âli Yücel’ ce hiç dikkate alınmayacaktır.
Ayrıca gerek İstiklal Marşı, ve gerekse Onuncu Yıl Marş’ larının bestelerinin, başka müzik eserlerinden çalıntı olduğu iddiaları ve buna dair polemiklerin yaşandığı günlerde Osman Şevki Bey yine ön saflardadır. Ona göre, İstiklal Marşı şiirine Osman Zeki Bey tarafından yapılan beste, Karmen Silva adlı bir sokak şarkısını çağrıştırmaktadır ve özgün değildir. Bunun yanında uzun yıllar Maarif Vekaleti( M.E.B.) tarafından okullarda okutulan bir musiki kitabında ‘papatyalar’ adlı şarkıya kendi ismini bestekar olarak koymasını eleştirir . 1
Cumhuriyet’ in onuncu yılına ilişkin, Cemal Reşit Rey’ in bestelediği ve günümüzde de , özellikle siyasi konjonktüre göre ve zaman zaman da İstiklâl Marşı’ nın alternatifi olarak okunan “ 10. Yıl Marşı” na dair ilk suçlamalar yine Osman Şevki Bey tarafından gündeme getirilir.
Bu marşın, müziğinin Jean Jacques Rousseau’nun “Le devin du village” adlı operasının bir bölümünden aynen alındığını, bu yüzden başta prozodik olmak üzere bir yığın hatayı beraberinde taşıdığından söz eder.
Her iki besteci de bu suçlamalar karşısında nedense suskun kalırlar. Bir anlamda bu suskunluklar ,suçlamaların kabulü anlamını taşıyorlarsa da , Uludağ bu işin peşini uzun süre bırakmayacak, konuyu hem Meclis kürsüsünden, hem de basın kanalıyla bu suçlamalarını, dönemin Milli Eğitim Bakanı’ na yöneltecektir. 2
Hatıralarında bunları geniş bir şekilde anlattıktan sonra, şu ifadelere yer verir :
“…Ben bunu 07/05/1940’da C.H.P. Meclis Gurubu’nda Maarif Vekili’nden sordum ve izahat istedim. Sonra da İstiklal Marşı’na geçerek bunun ilk kısmını teşkil eden on ölçüsünün Karmen Silva adında bir sokak şarkısından transpozisyon suretiyle alındığı rivayetini naklettikten sonra sordum: ‘Bu Marş, İstiklal Marşı olarak ortaya çıkarılmazdan evvel Vahdettin’e marş olarak takdim edilmiş midir, değil midir? Bu marşın orkestrasyonunu yapan Ermeni milletinden [Edgar] Manas Efendi değil midir? …”

1964 senesinde vefat etmiş ve, Zincirlikuyu mezarlığında toprağa verilmiştir.

Böylesine kıymetli bilim, kültür ve siyaset adamının aziz hâtırâsını yaşatmak adına, başta Kültür Bakanlığı, Bursa ve Konya Büyükşehir Belediyeleri olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlara önemli görevler düşmektedir.

Mesela, yurt sathında inşaa edilecek olan kültür merkezlerine isminin verilmesi gibi kadirşinaslık göstergeleri , herhalde onun ruhunu şâd edecektir.


K A Y N A K Ç A :

1 Osman Şevki ULUDAĞ, Musiki Mecmuası, 01 nisan 1954, 74. sayı, s. 42.55,59

2 Mustafa ARMAĞAN, “Onuncu Yıl Marşı'nın bestesi çalıntı mıydı? , “ Zaman Gazetesi, 27 Mayıs 2007


http://ferahnak.wordpress.com/2009/12/20/musikisinas-bir-siyasetci-osman-sevki-uludag-1889-1964/



Söyleyeceklerim var!

Bu yazıda yazanlara katılıyor musunuz? Eklemek istediğiniz bir şey var mı? Katılmadığınız, beğenmediğiniz ya da düzeltilmesi gerekiyor diye düşündüğünüz bilgiler mi içeriyor?

Yazıları yorumlayabilmek için üye olmalısınız. Neden mi? İnanıyoruz ki, yüreklerini ve düşüncelerini çekinmeden okurlarına açan yazarlarımız, yazıları hakkında fikir yürütenlerle istediklerinde diyaloğa geçebilmeliler.

Daha önceden kayıt olduysanız, burayı tıklayın.


 


İzEdebiyat yazarı olarak seçeceğiniz yazıları kendi kişisel kütüphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi kütüphanenizi oluşturmak için burayı tıklayın.

Yazarın sanat ve sanatçılar kümesinde bulunan diğer yazıları...
1930’ Lu Yıllarda Musıkimize Yönelik Tasfiye ve Ayar Sonrası Aralanan Kapı İle Tanışıp Dost Olduğumuz Arap Musıkisi ve Arap Filmleri Maceramız
Necip Fâzıl - Nâzım Hikmet
Bir ‘uç Beyi’ : Münir Nureddin Bey
Lâle Devri’ Nin Önemli Bestekârları
Osmanlı Mûsıkîsinin İpi Çekiliyor
Vefatının 21. Senesinde Mûsıkîmizde Bir Ekol, İcrâ ve Üslûp Âbidesi: Bekir Sıdkı Sezgin
Yahya Kemal Şiiri" Nin Musıkimizdeki Yeri
Büyük Gezginimiz Evliya Çelebi" Nin Seyahatnamesi İçinde Yer Alan Musıki Bilgileri İtibariyle Akademik Açıdan İncelenmeli ve Değerlendirilmelidir.
Doğumunun 170. Yılında Musıkimizin Bir Büyük Güfte Şairi: Mehmet Sâdi Bey (1839 - 1902)
20. Yy"daki Türk Musıkisi Teorisi Üzerine Çalışma ve Polemikler, Günümüz Akademisyenlerinden Cevap Beklemektedir!..

Yazarın İnceleme ana kümesinde bulunan diğer yazıları...
'Büyük Türkiye' Sevdalısı Bir Yiğit : Dündar Taşer
Türkiye' Nin Üç Asırlık Asrîleşme Ya da Batılılaşma ve Çağdaşlaşma Patinajları
‘ 2020 Yılında Abd Yıkılacak!.. ’ Kehaneti Gerçekleşiyor Mu?..
Mûsıkimizde Batılılaşma Kapımızı Çalıyor
‘ Üstad’ 37 Sene Önce Bugün Hakk’ A Yürümüştü
Vefatının 33. Yılında Cemil Meriç Üzerine Hatırladıklarımız
‘başkanlık Sistemi’ne Geçmeseydik, Ne Pkk, Ne Fetö, Ne de Corona Virüs İle Baş Edebilirdik!..
Osmanlı Musıkisi' Nin Radyolardaki Yyın Yasağı Bitiyor
Türk Milleti Ülke' de Tam On Sekiz Sene Kesintisiz Olarak 'Tanrı Uludur' Diye Adeta Kulaklara ve Ruhlara İşkence Edilerek Okutulan Acaip Bağırtıya Bir Daha Asla İzin Vermeyecek
‘ 2. Adam ‘ İsmet İnönü’ Nün Cumhurbaşkanlığı Döneminde Kültür, Sanat ve Musıki

Yazarın diğer ana kümelerde yazmış olduğu yazılar...
İki Bedene Tek Ruh [Şiir]
Adı Konulmamış Duygular [Şiir]
Hayal Bazan Gerçeği Aşar [Şiir]
Aşk Bir Terennüm İse [Şiir]
Yağmuru Beklerken [Şiir]
Sensizlik Beyitleri [Şiir]
Her Şey Geçmişte Kaldı [Şiir]
Vesvese [Şiir]
"" Mâzi Kalbimde Yaradır "" [Şiir]
Sensiz Bayram [Şiir]


Salih Zeki Çavdaroğlu kimdir?

Otuz yıldan fazla bir süredir Geleneksel Türk Musıkisi eğitimi aldım. Üsküdar Musıki Cemiyeti' nde 20 yıl korist - solist olarak görev yaptım. Bu güz Türk Musıkisi üzerine makaleler yazıyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendiği Yazarlar:
N.Fazıl , C.Meriç, B.Ayvazoğlu,


yazardan son gelenler

yazarın kütüphaneleri



 

 

 




| Şiir | Öykü | Roman | Deneme | Eleştiri | İnceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babıali Kütüphanesi | Yazar Kütüphaneleri | Yaratıcı Yazarlık

| Katılım | İletişim | Yasallık | Saklılık & Gizlilik | Yayın İlkeleri | İzEdebiyat? | SSS | Künye | Üye Girişi |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

İzEdebiyat bir İzlenim Yapım sitesidir. © İzlenim Yapım, 2020 | © Salih Zeki Çavdaroğlu, 2020
İzEdebiyat'da yayınlanan bütün yazılar, telif hakları yasalarınca korunmaktadır. Tümü yazarlarının ya da telif hakkı sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadır. Yazarların ya da telif hakkı sahiplerinin izni olmaksızın sitede yer alan metinlerin -kısa alıntı ve tanıtımlar dışında- herhangi bir biçimde basılması/yayınlanması kesinlikle yasaktır.
Ayrıntılı bilgi icin Yasallık bölümüne bkz.